كرد . اين واقعه در سال 358 اتفاق افتاد . ولى برادران ابو منصور بر شاپور و برادرانش عصيان كردند و ابو منصور را از زندان بيرون آوردند . در اين حوادث شاپور كشته شد و برادران و پيروانش به جزيره اوال تبعيد شدند . سپس ابو منصور در سال 359 هلاك شد .
گويند پيروان شاپور او را زهر دادند . پس از او پسرش ابو على حسن بن احمد به حكومت رسيد و اعصم يا اغنم لقب يافت . مدت حكومت او دير در كشيد و در زمان او وقايع مهم اتفاق افتاد . اعصم جمع كثيرى از فرزندان ابو طاهر را تبعيد كرد . گويند قريب به سيصد تن از آنها در جزيرهء اوال گرد آمده بودند . اعصم خود به حج رفت و متعرض حاجيان نشد و از خطبه به نام المطيع للّه عباسى ناخشنود نبود .
فتنهء قرمطيان با المعز لدين اللّه العلوى
چون جوهر سردار المعز لدين اللّه بر مصر مستولى شد و جعفر بن فلاح الكتامى بر دمشق ، ابو على حسن بن احمد قرمطى [ ملقب به اعصم ] باجى را كه هر ساله از دمشق برايش مىفرستادند طلب نمود ، جعفر بن فلاح پاسخ رد داد . حسن زبان به بدگوئى گشود .
المعز لدين اللّه به او نامه نوشت و درشتى كرد و با شيعيان ابو طاهر و فرزندانش به گفتگو پرداخت كه حكومت از آن فرزندان ابو طاهر است ، نه برادرانش . چون حسن از اين امر آگاهى يافت در سال 360 [ 1 ] المعز لدين اللّه را خلع كرد و بر منابر خود به نام المطيع للّه - عباسى خطبه خواند و جامهء سياه پوشيد كه شعار عباسيان بود . آنگاه لشكر به دمشق آورد .
جعفر بن فلاح به نبرد او بيرون شد ، حسن او را شكست داد و جعفر را بكشت و دمشق را بگرفت ، سپس عازم مصر گرديد و جوهر را محاصره كرد و به تنگنايش افكند . ولى اعرابى كه با او بودند غدر كردند و خود را به يك سو كشيدند ، او نيز باز گرديد و در رمله فرود آمد . در سال 361 المعز لدين اللّه برايش نامهاى همه و عيد و تهديد نوشت و او را از امارت بر قرمطيان عزل كرد و فرزندان ابو طاهر را امارت داد . ايشان از اوال بيرون آمدند و در غياب حسن احساء را غارت كردند . الطائع للّه عباسى برايشان نامه فرستاد كه به اطاعت آيند و با پسر عم خود مصالحه كنند و به جزيره اوال باز گردند . سپس كسى را فرستاد كه ميانشان طرح صلح افكند . اعصم حسن بن احمد به شام رفت و تا صور براند و آنجا را محاصره كرد و در پشت خندقها نبردى در گرفت . جوهر مالى ميان اعراب تقسيم كرد تا همه از گرد او پراكنده شدند . حسن بگريخت و لشكرگاهش به غارت رفت .
چون المعز لدين اللّه به قاهره آمد در سال 363 لشكر به شام برد و بر آنجا مستولى شد . اعصم به نبرد برخاست و لشكريان مصر را در هم كوفت و كشتار بسيار كرد و هر چه از
هامش
[ ( 1 ) ] متن : 302 .