تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اصطلاح نامه اصول فقه ( فارسى ) — صفحة 28

مساهمون:

ص٢٨

ضوابط ترجيح

از آنجا كه در نظام اطلاع‌رسانى ضرورتا از ميان اصطلاحات مترادف يكى به عنوان مدخل و اصطلاح مرجح بايد انتخاب گردد ، ضوابطى جهت انتخاب اصطلاح مرجح در نظر گرفته شده است كه با توجه به مجموعه اين ضوابط اصطلاح مرجح برگزيده مىشود .

1 - شهرت

اصطلاحى كه مشهور است به عنوان اصطلاح مرجح انتخاب شده و بقيه بدان ارجاع گشته است . مراد از شهرت در اينجا ، شهرت در بين متأخرين از علما است . مثل : ادله فقاهتى بك : اصول عملى

2 - كامل بودن اصطلاح

اصطلاحى ممكن است گاهى به صورت كامل به كار رود و زمانى به صورت بريده و ناقص ، در اين صورت شكل كامل آن مرجح و بقيه به آن ارجاع مىشود . اين در صورتى است كه اصطلاح ناقص ترجيحى نداشته باشد و يا متداول‌تر نباشد ، مثل : قاعده « الجمع اولى من الطرح » بك : قاعده « الجمع مهما امكن اولى من الطرح »

3 - سلاست و روانى

از ميان اصطلاحات هم‌ارز ، اصطلاحى كه سليس و روان باشد انتخاب شده و بقيه به آن ارجاع مىشود ؛ همانند : قياس غلبة الاشباه بك : قياس شبه

4 - وحدت سياق و هم‌آهنگى

در مواردى كه مجموعه‌اى از اصطلاحات ، زير مجموعه اصطلاح ديگر قرار مىگيرند يا به نحوى همراه هستند به خاطر يكسان‌سازى و هم‌آهنگى ، سعى شده است اصطلاحى مرجح شود كه با ديگر اصطلاحات هم‌آهنگ باشد ، مثل : ضابط جريان برائت بك : شرايط اصل برائت