مهاجرت به سامراء
آيت اللّه حائرى قمى پس از شش سال اقامت در نجف ، و به دليل بروز كشمكش در ميان مشروطهطلبان و مخالفان مشروطه - كه موجب تعطيلى بسيارى از دروس شد و بحثهاى سياسى جاى خود را به بحث علمى داد - در سال 1324 ه . ق ، به سامرا رفت تا از محضر آيت اللّه ميرزا محمّد تقى شيرازى بهرهمند شود . در سامرا ، معظم له مورد اكرام و احترام بسيار ميرزا قرار گرفت و علاوه بر شركت در مجلس درس استاد ، خود به تدريس سطوح پرداخت . با شروع جنگ جهانى اول ، سامرا محل تجمع لشكر عثمانى و پادگان نظامى گرديد ، درسهاى حوزه تعطيل شد و ميرزاى شيرازى به كربلا مهاجرت كرد . معظم له نيز در اين اوضاع ، به كاظمين كوچيد و مدتهاى زياد از محضر آيت اللّه سيد حسن صدر كاظمى ( د . 1354 ه . ق ) بهره برد . « 1 » اما پس از مدتى ، از سوى استادش به كربلا احضار شد . « 2 »
مهاجرت به كربلا
معظم له در حدود سال 1335 ه . ق ، به كربلا آمد و بسيار مورد توجه و اطمينان ميرزا محمّد تقى شيرازى قرار گرفت ؛ به طورى كه ميرزاى دوم ، احتياطات خويش را به او ارجاع كرد . « 3 »
پس از وفات استاد بزرگوارش در 1338 ه . ق ، وى در صحن حرم مطهر امام حسين عليه السّلام به جاى ميرزاى شيرازى به اقامهء جماعت مشغول شد ، و نامش در اوساط علمى طنين افكند . « 4 » در آنجا ، وى علاوه بر اقامهء جماعت به تدريس ،
هامش
( 1 ) . تهرانى ، الذريعة ، ج 20 ، ص 167 .
( 2 ) . شريف رازى ، آثار الحجه ، ج 1 ، ص 116 .
( 3 ) . همانجا .
( 4 ) . ناصر الشريعه ، تاريخ قم ، ص 282 .