صف اوّل اين طايفه است . و « روح القدس » كه او را « جبرئيل » گويند عليه السّلام در صف آخر
وَ ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ
« 1 » .
و قسمى ديگر آنند كه با عالم اجسام تعلّق تدبير و تصرّف دارند و ايشان را « روحانيان » خوانند و ايشان نيز دو قسمند : قسمى ارواحىاند كه در سماويّات تصرّف مىكنند و ايشان اهل ملكوت اعلىاند و قسمى ديگر ارواحىاند كه در ارضيّات تصرّف مىكنند و ايشان اهل ملكوت اسفلند . و چندين هزار از ايشان بر نوع انسان موكّلند و چندين هزار بر معادن و نبات و حيوان ، لا ، بل ، هر چيزى بر وى ملكى موكّل است . و در كلمات انبياء گذشته - صلوات الله عليهم أجمعين - آمده است كه « إنّ لكل شيء ملكا » « و از صاحب شريعت ما محمد صلّى اللّه عليه و إله منقول است كه گفت :
« ينزل مع كل قطرة ملك » و اهل كشف چنين گويند كه تا هفت فرشته نباشد ، برگى بر درخت نيافريند هكذا جرت سنّه اللّه و
لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا * *
« 2 » و در حديث ، ذكر « ملك الجبال » و « ملك الرعد » و « ملك الرّيح » و « ملك البرق » آمده است . و تا جمال
فَسُبْحانَ الَّذِي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ
« 3 » نقاب بر نيندارد ، اين معنى به تحقيق نتوان دانست .
جسم را چون سايه دان و شخص را چون جان شمر * سايه را بىشخص هرگز كى بود هستى پديد
هامش
أليس الروح هو جبرئيل ؟ فقال : جبرئيل من الملائكه و الروح أعظم من الملائكة أليس أنّ الله عز و جل يقول : تنزّل الملائكة و الروح » .
( 1 ) . سورهء صافات ( 37 ) ، آيهء 164 .
( 2 ) . سورهء احزاب ( 33 ) ، آيهء 62 و سورهء فتح ( 48 ) ، آيهء 23 .
( 3 ) . سورهء يس ( 36 ) ، آيهء 83 .