لا يعلمون أنّ الله يعصى في الأرض و لا يعلمون أنّ الله خلق آدم و إبليس » « 1 » . و قسمى آنند [ كه ] اگر چه به عالم اجسام التفات ندارند و در شهود قيّوميّت شيفته و متحيّرند ، امّا ايشان حجاب بارگاه الوهيّت و وسايط فيض ربوبيّتاند . و اين طايفه را به اصطلاحى ديگر « اهل جبروت » گويند و سيّد و رئيس ايشان « روح اعظم » است و در ملأ اعلى ازو عظيمتر روحى نيست و او را به اعتبارى « قلم أعلى » خوانند كه « أوّل ما خلق اللّه القلم » « 2 » و به اعتبارى ديگر « عقل اوّل » گويند كه « أوّل ما خلق اللّه العقل « 3 » فقال له أقبل فأقبل ؛ ثم قال له : أدبر فأدبر ؛ فقال : و عزّتى و جلالى ما خلقت خلقا اكرم علىّ منك . بك أعطى و بك آخذ و بك أثيب و بك أعاقب » « 4 » . و اين « روح اعظم » « 5 » - صلوات الله عليه - در
هامش
( 1 ) . بحار ، ج 54 ، ص 329 با اندك اختلاف ؛ المجلي ، ص 114 . ترجمه : همانا خداى را زمين سفيدى است كه حركت خورشيد در آن سى روز است كه در مقايسه با ايام دنيا سى سال است . انباشته از آفريدگانى است كه نمىدانند خداوند در اين زمين معصيت مىشود و نيز نمىدانند كه خداوند آدم و ابليس را آفريد .
( 2 ) . حلية الأولياء ، ج 5 ، ص 248 .
( 3 ) . حلية الأولياء ، ج 7 ، ص 318 ؛ كافى ، ج 1 ، كتاب العقل و الجهل ، حديث 14 ، ص 21 : « . . .
و هو أول خلق من الروحانيين . . . » .
( 4 ) . اصول كافى ، كتاب العقل و الجهل ، با اندكى اختلاف در الفاظ .
( 5 ) . در مورد اين كه « روح اعظم » غير از جبرئيل است كه « روح القدس » خوانده شده ، در كافى ، ج 1 ، ص 386 ضمن يك روايت طولانى و نيز در تفسير الميزان ، ج 20 عربى ، ذيل سورهء قدر ص 335 ، به نقل از تفسير برهان حديثى نقل كرده است كه اين مفهوم را مىرساند : « عن ابى بصير قال : كنت مع أبي عبد الله عليه السّلام فذكر شيئا من أمر الإمام إذا ولد فقال : استوجب ( الكافي : استحق ) زيادة الروح في ليلة القدر فقلت : جعلت فداك !