بيت « 1 »
عقل عقل است و جان جان است او * وانچ « 2 » زان برتر است آن است او
لَنْ تَرانِي
« 3 » و
لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ
« 4 » ، اشاره بدان است ؛ و همچنين شهود آن ذات من حيث ظهوره بالمظاهر « 5 » و « إنّكم سترون ربكم كما ترون القمر ليلة البدر لا تضأمون في رؤيته » « 6 » و « رأيت ربي في أحسن صورة » « 7 » عبارت از آن است ؛ هو الظاهر و الباطن « 8 » .
دل مغز حقيقت است و تن پوست ببين * در كسوت پوست صورت دوست ببين
هر چيز كه آن نشان هستى دارد * يا سايهء نور اوست يا اوست ببين « 9 »
هامش
( 1 ) . شعر از حكيم سنايى غزنوى است : حديقة الحقيقة ، تصحيح مدرس رضوى ، از انتشارات دانشگاه تهران ، ص 62 .
( 2 ) . ل : وانكه .
( 3 ) . سورهء اعراف ( 7 ) ، آيهء 143 .
( 4 ) . سورهء انعام ( 6 ) آيهء 103 .
( 5 ) . به لحاظ ظهورش به وسيلهء مظاهر .
( 6 ) . و شما خدايتان را همچون ماه شب چهارده خواهيد ديد و در ديدن او مقهور نخواهيد بود . ( مسند احمد ، ج 2 ، ص 275 ، 293 ) به اين عبارت : « إنّكم سترون ربكم كما ترون هذا القمر لا تضامون فى رؤيته » ( و نيز در جامع صغير ج 1 ، ص 100 به نقل از فروزانفر : مآخذ احاديث و تمثيلات مثنوى ) .
( 7 ) . سنن ترمذى ، ج 5 ، كتاب تفسير القرآن ، در تفسير سوره « ص » ، حديث 3233 - 2335 ، ص 366 - 369 از ابن عباس و معاذ بن جبل با اختلاف در الفاظ ؛ قيصري ( متوفى 751 ه ) در شرح فصوص الحكم ، تصحيح استاد سيد جلال الدين آشتيانى ، تهران 1375 ، ص 108 كه آن را از طريق عايشه نقل كرده است ؛ المعجم الكبير طبرانى ، ج 1 ، حديث 938 ، ص 318 .
( 8 ) . ص ، پ : + و الأول و الآخر .
( 9 ) . ص ، ل : - دل مغز حقيقت . . . اوست ببين .