28 . چون محقق گردد كه روح يكى است و نشآت و مظاهر او بسيار ، ببايد دانست كه ارواح انسانى را بعد از موطن « ألست » نشآت « 1 » و مواطن بسيار است : بعضى از آن به ارواح سعدا مخصوص است و بعضى « 2 » سعدا و اشقيا در آن مشتركند :
اوّل نشأت حسى است كه آن را « دنيا » مىخوانند - و هي التي نحن فيه الآن - و حكم اين نشأت از زمان ولادت بود تا وقت مرگ .
دوم نشأت برزخ است و حكم آن نشأت از زمان مفارقت بود تا وقت حشر
وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ
« 3 » .
و در احكام اين نشأت عجايب بسيار است : آدمى همهء افعال و اعمال و اخلاق خود را در آنجا مشخص باز بيند به صورت مناسب « 4 »
يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً
« 5 » .
بيت « 6 »
باش تا روى بند بگشايند * باش تا با تو در حديث « 7 » آيند
تا كيان را گرفتهاى در بر * تا كيان را نشاندهاى بر در
هامش
( 1 ) . ل : نشان .
( 2 ) . ص : + از .
( 3 ) . سورهء مؤمنون ( 23 ) ، آيهء 100 .
( 4 ) . در « ص » به جاى عبارت : « باز بيند به صورت مناسب » ، « ببيند » .
( 5 ) . سورهء آل عمران ( 3 ) ، آيهء 30 .
( 6 ) . حديقه سنايى ، ص 397 .
( 7 ) . ل : سخن .