و رئيس مسلمان شوند و اما با اين همه وهن تزلزلى باركان اين ملت راه نيافت و چراغ هدايت هاديان دين مبين خاموش نشد .
و چه بسيار مردم كه اين عارضه را دليل نقص و ضعف اصل مطلب دانند و اين از بىتأملى است تصور نكنند كه حرف بد دليل قباحت زبان نيست و شرارت شياطين انس بر اصول ديانات و نواميس انبياء زيانى نرساند ميزان هر مطلبى را بدست بايد آورد و كم و زياد مطالب را به آن بايد سنجيد هيچ امرى از امور وجودى نيست كه از براى آن ميزانى نباشد بخصوص امريكه مدار آدميت به آن باشد و تا ميزان بدست نيايد شخص در تمام امور از افراط و تفريط ناگزير است مخصوصه در امر معارف كه ذوقى لطيف و فهمى عميق خواهد و خواص در تحقيق امر و تمييز اهلش عاجزند تا بعوام چه رسد .
لهذا بعضى از مردم نظر بحسن فطرت يا اظهار كمال يا محض تقليد به فقر و تصوف مايل شوند و از معرفت اهلش بيگانه باشند گمان كنند اشعار مثنوى و حافظ خواندن و يا نام اشخاص را دانستن و گفتن عرفانست و مشتبه شوند و ارادتمند گردند و بعضى ديگر بميل خود مرشد ميتراشند و ازو تعريفات كنند تا بمرتبهء كه امر بر خود آن بيچاره مشتبه شود .
بخصوص كه مريد و معرف شخصى مقتدر و مرجع باشد .
رنود هم بجهة خوشآمد آنشخص خوابها جعل كنند و گروهى از اين افراط بضلالت افتند و در مقابل جماعت ديگر كه قوهء انكارشان غالبست و در طرف تفريط واقعند و اگر كسى را صد هنر باشد و يك عيب آن صد هنر را نبيند و بر آن يك عيب پيرايهها بندند و مضمونها پيدا كنند و شنعت زنند و كار ايراد بالا گيرد تا بمرتبهء كه منكر كتب
اسرار المعارف ( فارسى ) — صفحة رساله ميزان المعرفه 91
مساهمون: محمد حسن بن محمد باقر صفى عليشاه
صرساله ميزان المعرفه ٩١