خلايق اشعه و اضواء عقل كل است از مبدء خود البته افاضه توانند يافت .
پس اگر عقول در آسايش خلق و آرايش ملك اتفاق كنند و نتيجه بخشد عجب نباشد اينها همه آثاريست كه از انبيا مانده و از صاحب ملك برعيت رسيده اگر بتجربه زياد شود نفع بخشد بعيد نيست .
اما اگر باز هم در كل امور به همان نظم اصلى عمل ميكردند صلاح بيشتر و فساد كمتر بود .
مثل اينكه مخدرات قوى در اوجاع شديد شايد موجب تسكين شود اما دفع مرض نكند و يمكن مورث علتهاى ديگر شود كه بعدها بروز كند زيرا كه طبيب حقيقى بر مزاج عالم بصير بود و از روى علم حكمت معالجه فرستاد نه از تجربه و قياس و شايد تجربه هم در مقامى مفيد افتد و احداث علتى نكند بالجمله قياس غير از عيانست و در هر موردى عمل بقياس و مظنه نتوان كرد و عقلى كه تجربه حاصل شود بر كل عقول سرآمد باشد و نبوت را نشايد از آنكه نبوت منصبى است خدائى نه از تجربه حاصلشود نه از تحصيل حكمت و علوم .
عيسى ( ع ) در گهواره سخن گفت و اظهار نبوت كرد اگر شخصى هزار سال در عالم بماند و تجربه حاصل كند به وضع هيچ قانونى حق ندارد و اگر گذارد نماند چنان كه ذكر شد و چنان كه گذاشتند و نماند و اگر كودكى از جانب خداى مؤيد باشد محتاج به هيچ تعليم و تعلمى نيست بلكه هر علم و آدابى را ازو توان آموخت و نظم عالم را به تنهائى تواند داد به شرط قبول خلق كه مردم همه او را نبى دانند و از امرش تجاوز نكنند مفاسديكه در عالم بجا مانده از آن است كه خلايق همه اتفاق باطاعت
اسرار المعارف ( فارسى ) — صفحة رساله ميزان المعرفه 83
مساهمون: محمد حسن بن محمد باقر صفى عليشاه
صرساله ميزان المعرفه ٨٣