را به بينه خود كند و در امر خود بدون اسباب ظاهر غالب شود چنان كه انبياء عليهم السلام شدند .
موساى نمدپوش به تنهائى چنان سلطنتى را كه دانى بهم زد و غلبهء يكنفر فقير عاجز بر صد هزار نفر غنى قادر خاصه بر سلاطين مقتدر خودش معجز است اثبات يد و بيضا و عصائى لازم نيست .
و اسباب محمد از موسى هم كمتر بود از آنكه بنى اسرائيل در خفيه با موسى يار بودند ولى با محمد صلّى اللّه عليه و إله و سلّم احدى يار نبود و غالب شد و امر و دعوت خود را در حيات خود از پيش برد و اين بحسب طبيعت مشكل بلكه محال است و از غير حجة اللّه برنيايد .
چنان كه بسيارى از مردم در هر زمانى بدون اسباب ظاهر خواستند امرى را از پيش ببرند نتوانستند و ادعا هم حق همين جور اشخاص است .
و اگر در به دو امر صاحب ادعائى مغلوب شود دليل بطلان اوست و اگر بعد از فوت و موت او نواب و خلفاى او مغلوب و مقتول شوند باكى نيست و بامر او زيانى ندارد .
چنان كه محمد خودش در حيات خود غالب شد و بعد از او حسين بن على عليه السّلام را كشتند .
اما اگر محمد صلّى اللّه عليه و إله و سلّم خودش كشته شده بود و مردم بر او غالب شده بودند مقام تأمل بود از آنكه هيچ صاحب دعوتى از اول عالم تا كنون مغلوب خلق نشده
اسرار المعارف ( فارسى ) — صفحة اسرار المعارف 59
مساهمون: محمد حسن بن محمد باقر صفى عليشاه
صاسرار المعارف ٥٩