تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ابن خلدون ( فارسي ) — صفحة 819

مساهمون:

ص٨١٩

ويران ساختن دار السلطنه در بغداد و انقراض ملوك سلجوقى

پيش از اين از ملك ارسلان شاه ، پسر طغرل و پسرخواندهء اتابك ايلدگز و تسلط ايلدگز بر او و جنگ‌هايش با اينانج ، صاحب رى ، سخن گفتيم و گفتيم كه اتابك ايلدگز ، اينانج را در سال 564 به قتل آورد ، و بر رى مستولى شد . سپس اتابك ايلدگز ، در سال 568 [ 1 ] در همدان چشم از جهان فرو بست ، و محمد پهلوان به جاى او نشست . او برادر خود ، سلطان ارسلان بن طغرل را در كفالت خود گرفت . در سال 582 ، پهلوان وفات كرد . همدان و رى و اصفهان و آذربايجان و اران و غير آن در تصرف او بود ، و هم چنان سلطان طغرل بن ارسلان را در كفالت داشت . چون پهلوان درگذشت ، و برادرش قزل‌ارسلان كه عثمان ناميده مىشد به جاى او نشست ، طغرل سر از چنبر كفالت او بيرون كرد . جماعتى از امرا و سپاهيان به دو پيوستند ، و او بر بعضى از بلاد مستولى گرديد ، و ميان او و قزل‌ارسلان جنگ‌هايى - رخ داد . كم كم طغرل را آلت و عدت در افزود و نيرومند شد . قزل‌ارسلان نزد الناصر كس فرستاد و او را از طغرل بر حذر داشت ، و از او يارى طلبيد و خود را فرمانبردار او خواند . [ طغرل رسولى به بغداد فرستاد ، و پيام داد كه دار السلطنه را عمارت كنند ] تا چون به بغداد مىآيد ، در آن سكونت ورزد . چون رسول قزل‌ارسلان برسيد ، خليفه او را اكرام كرد و وعدهء يارى داد . ولى رسول طغرل بدون جواب بازگرديد . خليفه الناصر فرمان داد دار السلطنه را ويران كنند ، چنان كه نشانى از آن بر روى زمين نماند . آنگاه الناصر ، وزير خود جلال الدين ابو المظفر عبيد اللّه بن يونس را با سپاهى به يارى قزل‌ارسلان و دفع طغرل از بلاد فرستاد . جلال الدين در ماه صفر سال 584 سپاه خويش در حركت آورد . پيش از رسيدن جلال الدين به قزل‌ارسلان ، طغرل راه بر او بگرفت . در هشتم ربيع الاول جنگ آغاز كردند . سپاه بغداد منهزم شد ، و وزير اسير گرديد . بعد از اين وقايع ، قزل‌ارسلان بر طغرل غلبه يافت ، و او را در يكى از دژها حبس نمود ، و همه بلاد سر به اطاعت او نهادند . او به نام خود خطبهء پادشاهى خواند و فرمود تا بر درگاه او پنج نوبت زنند ، تا آنكه در سال 587 ، يك شب در بستر خود به قتل رسيد ، و كسى قاتل او را نشناخت .

استيلاى ناصر بر نواحى

در سال 585 ، خليفه تكريت را بگرفت . سبب آن بود كه امير عيسى ، صاحب تكريت
هامش
[ ( 1 ) ] 563 .
تاريخ ابن خلدون ( فارسي ) — صفحة 819 | ابن خلدون / عبد المحمد آيتى