داشت . الپتكين از سوى بهاء الدوله ، به جاى ابو كاليجار مرزبان بن شهفيروز [ 1 ] ، در رامهرمز بود . بهاء الدوله براى مقابله با علاء ، سردار صمصام الدوله ، خود به خوزستان آمد . علاء براى بهاء الدوله نامههاى مودت آميزى مىنوشت ، تا او را بفريبد .
همچنين با الپتكين ، و ابن مكرم نيز باب مكاتبت را گشوده بود ، تا خود را به ايشان نزديك سازد . سپاه صمصام الدوله شهر را از دست آن دو بگرفت ، و در بيرون شهر لشكر - گاه زد . آنان از بهاء الدوله استمداد كردند . بهاء الدوله هشتاد تن از غلامان ترك را به ياريشان فرستاد ، ولى اين هشتاد تن تا آخرين نفر كشته شدند . اين امر سبب شد كه بهاء الدوله به اهواز برگردد ، و از آنجا به بصره رود . ابن مكرم نيز به عسكر مكرم رفت ، در حالى كه علاء و سپاه ديلم از پى او روان بودند ، تا از تستر ( شوشتر ) نيز گذشتند . از تستر تا رامهرمز ، در دست اصحاب بهاء الدوله ، يعنى در دست تركان بود ، و از رامهرمز تا ارجان در دست ياران صمصام الدوله ، يعنى در دست ديلميان . ميان دو گروه شش ماه جنگ بود . تركان به اهواز بازگشتند ، و از آنجا عازم واسط شدند . علاء ، اندكى از پى آنان بتاخت . سپس به عسكر مكرم بازگشت ، و در آنجا اقامت گزيد .
تصرف صمصام الدوله بصره را
چون بهاء الدوله عازم بصره شد ، بسيارى از ديلميان - قريب به چهارصد تن - از علاء امان خواستند و تسليم او شدند . علاء آنان را به سردارى لشكرستان [ 2 ] به بصره فرستاد .
اينان با سپاه بهاء الدوله به نبرد پرداختند . مردم شهر به آنان گرايش يافتند . پيشواى اينان ابو الحسن بن ابى جعفر العلوى بود . چون بهاء الدوله چنان ديد ، بيمناك شد . اين بار نيز بسيارى از ياران او نزد لشكرستان گريختند ، و او را در كشتى نشانده به شهر در آوردند . بهاء الدوله به مهذب الدوله صاحب بطيحه نامه نوشت و او را به تسخير بصره ترغيب كرد . او نيز سپاهى به سردارى عبد اللّه بن مرزوق به بصره بفرستاد . لشكرستان بصره را رها كرد ، و مهذب الدوله در آن قرار گرفت . بار ديگر لشكرستان به بصره حمله آورد .
مهذب الدوله خواستار صلح شد ، بدان شرط كه به نام صمصام الدوله خطبه بخواند ، و پسر خود را به گروگان نهاد . لشكرستان اجابت كرد ، و بصره را تصرف نمود . در آن مدت نسبت به صمصام الدوله و بهاء الدوله و مهذب الدوله اظهار اطاعت مىنمود ، و مردم بصره سخت به رنج افتاده بودند .
علاء بن الحسن ، نايب صمصام الدوله ، در خوزستان ، در عسكر مكرم بمرد . صمصام - الدوله ، ابو على اسماعيل بن استاد هرمز را به جاى او فرستاد . او به جندىشاپور رفت .
هامش
[ ( 1 ) ] سفهيعون .
[ ( 2 ) ] السكرستان .