تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ابن خلدون ( فارسي ) — صفحة 670

مساهمون:

ص٦٧٠
سركشى نيفزودند . صمصام الدوله ، فولاد زماندار [ 1 ] را كه نمىخواست سر به فرمان اسفار نهد ، با خود يار كرد ، و به جنگ او فرستاد . اسفار شكست خورد ، و ابو نصر [ 2 ] اسير گرديد . او را نزد صمصام الدوله آوردند . او وزير خود ، ابن سعدان را متهم ساخت . صمصام الدوله او را به قتل آورد . اسفار نزد ابو الحسين ، پسر عضد الدوله رفت ، و باقى ديلم نزد شرف الدوله رفتند . شرف الدوله به اهواز رفت ، و آنجا را از برادر خود ابو الحسين باز پس گرفت . آنگاه بصره را از برادر ديگرش ابو طاهر بستد . صمصام الدوله به او پيام فرستاد كه صلح كنند ، بدين شرط كه در عراق به نام شرف الدوله خطبه بخوانند ، و از سوى الطائع للّه براى او خلعت و لقب بفرستد .

بر افتادن صمصام الدوله و امارت برادرش شرف الدوله

چون شرف الدوله ، بصره را از برادر خود ابو طاهر فيروز شاه بستد ، به واسط رفت و آنجا را نيز در تصرف آورد . صمصام الدوله برادر خود ابو نصر را ، كه محبوس بود ، آزاد كرد و او را نزد برادرشان شرف الدوله به واسط فرستاد تا او را با خود بر سر لطف آرد . ولى شرف الدوله به دو نپرداخت . صمصام الدوله مضطرب شد و از آنان صلاح كار خود پرسيد ، كه آيا سر به اطاعت برادر بنهد يا نه ؟ آنان او را از عاقبت كار بيم دادند . بعضى نيز اشارت كردند به عكبرا رود ، و از آنجا راهى موصل و بلاد جبال گردد ، تا شايد ميان تركان و ديلم فتنه‌اى افتد ، و بازگشت او را آسان سازد . بعضى نيز چنان راى دادند كه با عم خود فخر الدوله مكاتبه كند ، و از راه اصفهان به فارس رود ، و اكنون كه شرف الدوله در آنجا نيست ، آنجا را در تصرف آرد . شايد اين امر سبب مصالحه ميان آن دو گردد . امام صمصام الدوله هيچ يك از اين پيشنهادها را نپذيرفت ، و از راه دريا نزد برادر خود شرف الدوله رفت . شرف الدوله او را به گرمى پذيرا گرديد . چون از پيش او بيرون آمد ، بگرفتندش و بند برنهادند . از امارت او چهار سال گذشته بود . شرف الدوله در ماه رمضان سال 376 به بغداد رسيد . برادرش صمصام الدوله را كه همچنان بند بر نهاده بودند ، به بغداد بردند . در اين اوان ميان سپاهيان ديلم ، كه شمارشان پانزده هزار تن بود ، و سپاهيان ترك كه سه هزار تن بودند ، فتنه‌اى برخاست . سپاهيان ديلم بر تركان تنگ گرفتند ، و عزم آن كردند كه صمصام الدوله را به امارت بازگردانند . پس ميان دو طرف جنگ در گرفت . سپاهيان ديلم غلبه يافتند ، و كثيرى از تركان را كشتند ، و اموالشان را به غارت بردند .
هامش
[ ( 1 ) ] فولادين مابدرار . [ ( 2 ) ] ابا مصل .