ابى سعيد الجنابى [ 1 ] بود . او اين رياست را از پدر به ارث برده بود ، و همهء آن ناحيه را از دولت به مقاطعه گرفته بود . و ما آن هنگام كه جداگانه از دولت ايشان سخن مىگوئيم ، بدان اشارت خواهيم كرد - ابو طاهر در سال 311 [ 2 ] وارد بصره شد .
در آن ايام ، سبك المفلحى [ 3 ] در آنجا فرمان مىراند . ابو طاهر شب هنگام با هزار و هفتصد تن به بصره آمد . با كمند از باروى شهر بالا رفتند و دروازه را گشودند . سبك خود به نبرد پرداخت و كشته شد . ياران ابو طاهر شمشير در مردم نهادند و كشتارى فجيع كردند و بسيارى را در آب غرق نمودند . ابو طاهر ، هفده روز در بصره درنگ كرد ، و هر چه توانست اموال و امتعه و زنان و كودكان با خود به هجر حمل كرد .
مقتدر ، محمد بن عبد اللّه الفارقى را به امارت بصره فرستاد . او نيز پس از بازگشت ابو طاهر ، به بصره داخل گرديد .
ابو طاهر القرمطى ، در سال 312 راه بر حجاجى كه از مكه باز مىگشتند ، بگرفت .
كاروانهاى نخستين را غارت كرد . به ديگر حجاج كه در فيد [ 4 ] بودند ، خبر رسيد . آن قدر درنگ كردند كه همهء راهتوشهء آنان به پايان رسيد . ابو الهيجاء بن حمدان ، صاحب راه كوفه نيز همراه حجاج بود . ابو طاهر ، بر سر آنان تاخت آورد و كشتار بسيار كرد . ابو الهيجاء ، و احمد بن بدر عموى مادر مقتدر نيز اسير شدند ، و همه امتعهء آنان به غارت رفت . ابو طاهر زنان و كودكان را اسير كرده ، به هجر برد . حجاج ، همچنان در بيابان در آفتاب ماندند ، تا از تشنگى و گرسنگى بمردند . خانوادههاى كسانى كه در راه حج از ميان رفته بودند ، به بغداد آمدند ، و با خانوادهء كسانى كه ابن الفرات آنان را منكوب كرده بود ، هم صدا شده ، بانگ و خروش به راه انداختند . اين يكى از اسباب سقوط ابن الفرات بود .
در سال 312 ، ابو طاهر ، اسيران خود ، از جمله ابو الهيجاء بن حمدان و اصحاب او را آزاد نمود ، و نزد مقتدر كس فرستاد ، و از او بصره و اهواز را طلب نمود . مقتدر نپذيرفت .
از اين رو ابو طاهر بار ديگر ، از هجر آهنگ حجاج نمود . جعفر بن ورقاء الشيبانى ، با هزار مرد از قوم خود پيشاپيش حجاج در حركت بود تا آنان را از آسيب هجوم ابو طاهر نگهدارد . او علاوه بر امارت كوفه ، حفاظت راه مكه را نيز بر عهده داشت . همچنين ثمل [ 5 ] صاحب البحر ، و جنى [ 6 ] الصفوانى ، و طريف السبكرى [ 7 ] و جز ايشان ، با شش هزار جنگجو همراه حجاج بودند . ابو طاهر قرمطى ، نخست با جعفر رو به رو شد ، جنگ درگرفت . جعفر منهزم شد . ابو طاهر ، حجاج را تا دروازه كوفه تعقيب كرد ، و سپاهى را كه براى حفاظت آنان همراهشان بود در هم شكست . و از حجاج كشتار كرد و جنى الصفوانى را اسير نمود ،
هامش
[ ( 1 ) ] الجناتى .
[ ( 2 ) ] 211 .
[ ( 3 ) ] سبط مفلح .
[ ( 4 ) ] بعيد .
[ ( 5 ) ] به مثل .
[ ( 6 ) ] جنا الصفوانى .
[ ( 7 ) ] اليشكرى .