تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ابن خلدون ( فارسي ) — صفحة 583

مساهمون:

ص٥٨٣
دواوين ، با او شريك باشد . آنگاه ابن مقله را دويست هزار دينار مصادره كرد . سليمان بن الحسن نيز يك سال و دو ماه بر مسند وزارت بماند ، و على بن عيسى در امور دواوين با او مشاركت داشت . اما چندى نگذشت كه بار ديگر دستگاه دولت دچار مضيقهء مالى گرديد ، و وظايف سلطانى متوقف شد . چون على بن عيسى ديوان سواد را ويژهء خود نمود ، منبع درآمد وزير قطع شد . او يكى را از سوى خود مأمور كرده بود و آن مأمور ، توقيعات ارزاق كسانى را - از عمال و فقها و ارباب بيوت - كه توانايى و سعى در تحصيل آن را نداشتند ، به نصف بها مىخريد . يكى از نزديكان مفلح خادم او را گفت ، كه او همهء آن حواله‌ها را براى خليفه مىخرد ، و خليفه نيز اين راى را بپسنديده است ، و او براى تحصيل آن اموال از عمال ، راه بىشرمى پيشه گرفت . كارها مختل شد و ديوان رسوا گرديد . حكام و عمال نيز جانب مردم را پاك فروگذاشتند ، و در امور دولت وهنى عظيم پديد آمد . كسانى كه در انتظار وزارت نشسته بودند ، به جنب و جوش افتادند ، و هر كس پيشنهادى مىكرد كه مىتواند تحصيل ارزاق سپاه را به عهده گيرد . مونس ، به وزارت ابو القاسم الكلوذانى [ 1 ] اشارت كرد ، و مقتدر او را در ماه رجب سال 319 ، وزارت داد ، و او دو ماه در آن كار ببود . در اين ايام در بغداد ، مردى شعبده باز به نام دانيالى ، كه بس هوشمند و محتال بود ، روى كاغذ چيزهايى مىنوشت ، سپس با داروهايى آن را كهنه مىساخت ، و در آن با رموز و اشارات ، نام برخى از ارباب دولت را جاى مىداد و براى او جاه و تمكين و جلال و جبروتى كه از عالم غيب مقدر شده بود ، ذكر مىكرد . او مدعى بود كه آن اوراق از زمان دانيال پيامبر و جز او بازمانده و اين اوراق از پدرش به او به ارث رسيده است . از جمله كسانى كه به دام اين شعبده باز افتادند ، مفلح غلام مقتدر بود . او در يكى از اوراق نوشت كه « م م م » چنين و چنان خواهد شد ، و گفت اين سه ميم كنايه از مفلح مولى المقتدر است . آنگاه علاماتى رمز آميز آورد كه با زندگى و شكل و هيئت مفلح تطبيق مىنمود . مفلح بس شادمان شد ، و مالى گزاف به دو بخشيد . دانيالى با حسين بن القاسم بن عبد اللّه بن وهب توطئه كرد و به رمز نامش را در كاغذى كه كهنه كرده بود ، آورد ، و بعضى از نشانه‌هايى كه با او منطبق مىگرديد ، نيز بياورد و گفت كه او وزير هجدهمين خليفه از بنى عباس خواهد شد ، و كارها به دست او استقامت خواهد پذيرفت ، و دشمنان را سركوب خواهد كرد ، و در ايام وزارت او جهان
هامش
[ ( 1 ) ] كلواذى .