در كوفه ظهور كرد ، و آنجا را بگرفت . معتمد ، كنجور التركى را فرستاد تا او را به فرمان آرد . على بن زيد از كوفه به قادسيه رفت ، و از آنجا به خفان [ 1 ] ، و از آنجا به بلاد بنى اسد رخت كشيد . كنجور ، از كوفه بر سر او تاخت و سپاه على را تار و مار كرده ، خود به كوفه و از آنجا به سر من راى بازگشت .
در سال 257 ، معتمد منشور فرمانروايى كوفه و حرمين و يمن ، سپس بغداد و سواد را تا بصره و اهواز به برادر خود موفق داد ، و فرمان داد تا از امارت بصره و كورههاى دجله و يمامه و بحرين را به يارجوخ [ 2 ] دهد ، به جاى سعيد بن صالح . يارجوخ نيز منصور بن جعفر الخياط را به امارت بصره و كورههاى دجله تا اهواز برگماشت . آنگاه معتمد محمد المولد را به جنگ با صاحب الزنج به بصره فرستاد . او نيز در بصره با سپاه سياهان نبرد كرد .
سعيد بن احمد الباهلى بر ناحيهء بطايح مستولى شده بود . ابن المولد او را بگرفت و به سامرا فرستاد . و هم در اين سال ، يعقوب بن الليث بر فارس و برخى از اعمال خراسان غلبه يافت و معتمد او را بر سرزمينهايى كه گرفته بود امارت داد .
در اين سال حسن بن زيد بر خراسان دست يافت ، اعمال خراسان بر محمد بن طاهر بشوريدند . و هم در اين سال ، معتمد مصر و اعمال آن را به يارجوخ ترك ، اقطاع داد او نيز احمد بن طولون را بدان ديار فرستاد . يارجوخ يك سال ديگر بمرد ، و ابن طولون همهء آن نواحى را در قبضهء قدرت خويش درآورد .
عبد العزيز بن ابى دلف ، در رى بود . از بيم سپاه حسن بن زيد ، صاحب طبرستان ، از از آنجا بيرون رفت . حسن بن زيد يكى از خويشاوندان خود را به نام قاسم بن على بن القاسم ، به رى فرستاد و او در رى رفتارى نكوهيد در پيش گرفت .
در سال 258 ، منصور بن جعفر الخياط ، در نبرد با صاحب الزنج كشته شد ، و يارجوخ بر قلمرو او امارت يافت ، و او اصغجون [ 3 ] را به آن نواحى فرستاد .
هم در اين سال ، معتمد ديار مصر و قنسرين و عواصم را به موفق داد ، و او را به جنگ صاحب الزنج فرستاد . مفلح نيز در اين نبرد همراه با او بود . مفلح كشته شد .
هم در اين سال معتمد ، مسرور البلخى را امارت موصل و جزيره داد . ميان مسرور و مساور الشارى [ 4 ] جنگهايى بود . همچنين ميان مسرور و كردان يعقوبى نيز جنگهايى بود . مسرور در اين نبردها پيروز شد .
همچنين ، محمد [ 5 ] بن و اصل به طاعت خليفه درآمد ، و فارس را به محمد بن الحسن بن الفياض [ 6 ] تسليم كرد .
هامش
[ ( 1 ) ] حتان .
[ ( 2 ) ] يارجوج .
[ ( 3 ) ] اصطيخور .
[ ( 4 ) ] الشيبانى .
[ ( 5 ) ] احمد .
[ ( 6 ) ] حسن بن الفياض .