را به بيعت با معتز واداشته است . محمد بن عبد اللّه بن طاهر گفت : پندارم كه مستعين را مرده انگاشته و چنين هم بود . اين بود كه چون از حيات مستعين خبر يافت نامهاش رسيد ، و تجديد بيعت كرد .
موسى بن بغا با تركان بود - چنان كه گفتيم - مىخواست نزد مستعين بازگردد ولى يارانش مانع شدند ، حتى كارشان به جنگ كشيد و در آن كار بماند .
گروهى از نفتاندازان از بصره بيامدند ، و چندى تركان را زير آتش گرفتند و بسوختند .
محمد بن عبد اللّه بن طاهر ، سپاه به مداين فرستاد تا آنجا را استوار دارد . و سه هزار سوار ديگر به يارى مدافعان فرستاد . نيز بجونة [ 1 ] بن قيس را به انبار روان داشت . او آب فرات را به خندق شهر جارى ساخت . در اين احوال على الاسحاقى نيز از جانب معتز در رسيد ، و پيش از آنكه بجونه را مددى از جانب محمد بن عبد اللّه بن طاهر برسد ، پيشدستى كرد و شهر را بگرفت .
بجونه به بغداد بازگشت . محمد بن عبد اللّه بن طاهر ، حسين بن اسماعيل را با جماعتى از سران و سپاهيان بفرستاد . تركان راه بر او بگرفتند و پس از نبردى به انبار بازگشتند . حسين پيش رفت و در جايى فرود آمد ، تا تعبيه دهد . در همان حال كه بارهاى خود از چارپايان فرو مىگرفتند ، به ناگاه تركان برسيدند و جنگى سخت در پيوستند و بسيارى را كشتند . اينان كمين گرفته بودند و اينك از كمينگاه بيرون آمده بودند . حسين منهزم شد و بسيارى از يارانش در فرات غرق شدند . تركان لشكرگاه او را تاراج كردند . فراريان به ياسريه رفتند .
اين واقعه در آخر ماه جمادى الاخر بود . محمد بن عبد اللّه بن طاهر ، فراريان را از دخول به بغداد منع كرد و آنان را تهديد نمود كه بازگردند ، و سپاهى به يارى حسين بن اسماعيل به ياسريه فرستاد . حسين يكى از سرداران را به نام حسين بن على بن يحيى الارمنى ، با دويست سوار فرستاد كه گدارهاى فرات را نگهدارند ، تا تركان از آنها نگذرند . تركان بيامدند و حسين بن على بن يحيى پايداشتن نتوانست . به زورق نشست و بگريخت و همهء سپاه و بار و بنهء خود را رها كرد ، تا به دست تركان افتاد . همان شب فراريان به بغداد رسيدند . از سپاه او ، جماعتى از سرداران و دبيران ، به معتز پيوستند . از آن جمله على و محمد پسران واثق . اين واقعه در اول ماه رجب 251 اتفاق افتاد .
از آن پس ميان دو گروه چند نبرد واقع شد ، و از دو سو جمعى كشته آمدند . تركان روزهاى بسيارى به بغداد آمد و شد مىكردند . سپس به مداين رفتند ، و آنجا را از ابو الساج [ 2 ] بگرفتند . تركانى كه در انبار بودند به جانب غربى آمدند ، و تا به صرصر و قصر ابن هبيره رسيدند . در ماه ذى القعده پشت باروى شهر بودند . محمد بن عبد اللّه بن طاهر در يكى از
هامش
[ ( 1 ) ] حويه . ابن اثير : نجوبه .
[ ( 2 ) ] ابن السفاح .