جزيه و شرطه و اعمال سواد را به او داد . على بن عيسى بن جعفر بن المنصور والى مكه بود ، و با مردم حج به جاى آورد .
در سال 239 ، امارت مكه را عبد اللّه بن محمد بن داود بن عيسى بن موسى ، به عهده داشت . او با مردم حج به جاى آورد . و هم در اين سال جعفر بن دينار كه والى راه مكه به كوفه بود ، حج به جاى آورد و امور موسم را به دست داشت .
در سال 240 ، مردم ، حمص بر عامل خود ابو المغيث موسى بن ابراهيم الرافعى [ 1 ] بشوريدند و متوكل محمد بن عبدويه الانبارى را به جاى او فرستاد . در همين سال يحيى بن اكثم از قضاوت عزل شد ، و به جاى او جعفر بن عبد الواحد بن جعفر بن سليمان منصب قضا يافت .
در سال 242 ، عبد الصمد بن موسى بن محمد بن ابراهيم الامام ، حكومت مكه يافت .
در سال 243 ، ابراهيم بن العباس الصولى بمرد و حسن بن مخلد بن الجراح به جاى او عهدهدار ديوان نفقات گرديد ، كه بيش از اين خليفهء او بود .
در سال 244 ، ابى الساج را به جاى جعفر بن دينار ، كه در همان سال مرده بود ، امارت راه مكه داد .
در سال 245 ، متوكل نقشه شهر خود را پى افكند ، و سرداران و بزرگان ملك در آنجا فرود آمدند ، و هزار هزار دينار هزينهء آن نمود . در آن شهر ، قصر اللؤلؤه را ساخت . كه تا آن زمان در بلندى كس همانند آن نديده بود . از نهرى كه حفر كرد و آن را المتوكليه ناميد .
آب به آن كشيد . اين قصر را الجعفرى و الماخوره نيز مىگفتند .
هم در اين سال ، نجاح بن سلمه هلاك شد او را ديوان ضياع و توقيع بود ، و سخت از عمال بازخواست مىنمود . گاه نيز متوكل او را به منادمت برمىگزيد . حسن بن مخلد بر ديوان ضياع بود ، و موسى بن عبد الملك بر ديوان خراج . نجاح بن سلمه نزد متوكل سعايت نمود ، كه از آن دو چهل هزار هزار دينار بستاند . متوكل او را بدين كار فرمان داد . موسى و حسن ، از ياران عبيد اللّه بن يحيى بن خاقان ، وزير متوكل بودند . عبيد اللّه نزد نجاح آمد ، و با مهربانى از او خواست كه با آن دو مصالحه كند ، و نامهاى نويسد كه به هنگام اين سخن مست بوده است . او نيز چنين نامهاى بنوشت و به عبيد اللّه بن خاقان داد . عبيد اللّه بن خاقان حسن و موسى را گفت : اينك نامه نجاح بن سلمه . حال شما به متوكل نامه نويسيد كه دو هزار هزار [ 2 ] دينار به گردن مىگيريد ، كه از نجاح مصادره نمائيد . آنان نيز نامهاى چنان كه گفته بود نوشتند . عبيد اللّه بن خاقان نامهها را نزد متوكل آورد ، و او را اشارت كرد كه آنچه در آن نامهها آمده است از آن دو مطالبه كند . متوكل نجاح را به حسن و موسى سپرد و آن دو
هامش
[ ( 1 ) ] المرافقى .
[ ( 2 ) ] چهل هزار .