هزينهء افشين ، در مدت محاصره بابك ، جز ارزاق و تشريفات و علوفه در هر روز كه سوار مىشد - يعنى جنگ مىكرد - ده هزار درهم بود ، و در هر روز كه جنگ نمىكرد پنج هزار درهم . و تعداد كسانى كه در آن بيست سال به دست بابك كشته شده بودند ، دويست و بيست و پنجهزار و پانصد تن . سردارانى كه در اين بيست سال از او به هزيمت رفته بودند ، يكى يحيى بن معاذ بود و ديگر عيسى بن محمد بن ابى خالد و احمد بن الجنيد و زريق بن على بن صدقه و محمد بن حميد الطوسى و ابراهيم بن الليث . كسانى كه با بابك اسير شدند ، سه هزار و سيصد تن بودند . و زنان و فرزندان مسلمانى كه از دست او بيرون كردند ، هفت هزار و ششصد تن بود . بابك همهء اينان را در جايى سرپوشيده به زندان كرده بود . هر كس از اولياء آنان مىآمد ، و دليلى و بينهاى ارائه مىداد ، زن و فرزند خود را مىگرفت . از زن و فرزندان بابك نيز ، هفده مرد و بيست و سه زن در دست افشين افتادند .
فتح عموريه
در سال 223 ، تئوفيلوس [ 1 ] ، پسر ميخائيل پادشاه روم به بلاد مسلمانان تاخت و از مردم زبطره جمعى را بكشت . زيرا بابك در روزهاى آخر خود براى او نوشته بود كه معتصم از حيث مردان جنگى چنان به تنگنا افتاده كه خياط خود ، يعنى جعفر الخياط و طباخ خود يعنى ايتاخ را هم به جنگ فرستاده است ، و اكنون كس نزد او نمانده است . اكنون فرصت را از دست مده . بابك مىپنداشت كه اگر روميان بر بلاد معتصم بتازند ، او مجبور خواهد شد كه سپاه خود را بدان سو گسيل كند و از فشارى كه بر او وارد مىآورد ، خواهد كاست . تئوفيلوس نيز با صد هزار سپاهى در حركت آمد . آن گروه از محمره [ 2 ] ، كه در جبال علم عصيان برافراشته بودند ، و پس از آنكه اسحاق بن ابراهيم بن مصعب آنان را منهزم ساخت ، به روم گريخته بودند نيز با او بودند . تئوفيلوس به زبطره رسيد و كشتار بسيار كرد و اسير بسيار گرفت . نيز در ملطيه و شهرهاى ديگر چنين كرد و اسيران را مثله نمود . اين خبر به معتصم رسيد بر او گران آمد . و نيز خبر شنيد كه زنى هاشمى ، كه در دست روميان اسير بوده فرياد زده :
« وا معتصماه » و معتصم در حال بر روى تخت خود فرياد زد : « لبيك . لبيك » . و در همان ساعت برخاست و اندك مايحتاجى برگرفت و بر اسب خود نشست كه روانهء روم شود . سپاه خود را گرد آورد ، و عبد الرحمان بن اسحاق قاضى بغداد را فرا خواند . و شعبة بن سهل و سيصد و سى تن از عدول بغداد را به شهادت حاضر نمود ، و همه ضياع خود را به سه بخش كرد : ثلثى براى فرزندانش و ثلثى براى موالىاش و ثلثى در راه خدا . آنگاه برفت و در ناحيهء غربى دجله لشكرگاه زد . اين واقعه در ماه جمادى الاولى اتفاق افتاد . سپس عجيف بن عنبسه
هامش
[ ( 1 ) ] نوفل .
[ ( 2 ) ] مجمر .