در سال 180 ، جعفر بن يحيى را با سرداران و سلاح و اموال به شام فرستاد ، تا آن فتنه را كه در اثر عصبيت پديد آمده بود ، فرو نشاند - و چون از آنجا بازگشت او را به امارت خراسان و سجستان فرستاد . سپس او را عزل كرد ، و عيسى بن جعفر را بدان مقام گماشت ، و جعفر را رياست نگهبانان ( حرس ) [ 1 ] داد .
و در اين سال هرثمة بن اعين از افريقيه بيامد . جعفر او را به جاى خود ، رياست نگهبانان ( حرس ) [ 2 ] ارزانى داشت . نيز رشيد فضل بن يحيى را از طبرستان و رويان عزل كرد . و عبد اللّه بن خازم را امارت داد . نيز سعيد بن مسلم را امارت جزيره داد ، و يحيى بن سعد الحرشى را امارت موصل و چون بدسيرتى پيشه گرفت و خراج ساليان گذشته را نيز بخواست ، بيشتر ساكنان آن ديار جلاى وطن كردند . رشيد او را عزل كرد ، و يحيى بن خالد را به امارت موصل فرستاد .
در سال 181 ، محمد بن مقاتل بن حكيم العكى را حكومت افريقيه داد . پدرش از سرداران شيعه بود ، و محمد برادر رضاعى رشيد بود . چون هرثمه استعفا خواست ، محمد بن مقاتل جاى او بگرفت ، اما درنگى ناكرده افريقيه بر او بشوريد . ابراهيم بن الاغلب ، كه در آن نواحى امارت داشت و سپاهيان به او دلبستگى داشتند ، به يارى محمد بن مقاتل برخاست و شورشيان را به اطاعت او درآورد . ولى مردم از فرمانروايى محمد بن مقاتل خشنود نبودند .
ابراهيم بن الاغلب را واداشتند تا به رشيد نامه نويسد و امارت افريقيه را خواستار گردد ، بدان شرط كه آن صد هزار دينار را كه هر سال براى هزينهء افريقيه از مصر مىفرستادند نخواهد ، علاوه بر آن چهل هزار دينار نيز به خزانهء خلافت بپردازد . رشيد با خاصان خود مشورت كرد ، هرثمه به امارت ابراهيم بن الاغلب اشارت كرد . رشيد در محرم سال 184 او را امارت افريقيه داد . او امور را در ضبط آورد و فتنهها را فرو نشانيد . و شهرها را آرامش بخشيد ، و شهرى در نزديكى قيروان بنا نمود و آن را عباسيه ناميد ، و خود و خانوادهاش و خواص و حشمش بدانجا نقل مكان كردند . و چنان كه خواهيم گفت اعقاب او در افريقيه پادشاهى يافتند ، تا آنگاه كه شيعيان عبيدى بر آنان چيره شدند .
در سال 183 ، رشيد يزيد بن مزيد را افزون بر آذربايجان حكومت ارمينيه داد ، و خزيمة بن خازم را براى پشتيبانى ارمينيه به نصيبين گماشت .
در سال 184 ، رشيد حماد البربرى را امارت يمن و مكه داد و داود بن يزيد بن حاتم را حكومت سند ، و يحيى الحرشى را حكومت جبال ، و مهرويهء رازى را حكومت طبرستان . مردم طبرستان او را در سال 185 كشتند و به جاى او عبد اللّه بن سعيد الحرشى امارت يافت .
در سال 185 ، يزيد بن مزيد [ 3 ] بن زائدة الشيبانى [ 4 ] در بردعه بمرد . او حكومت آذربايجان و ارمينيه را داشت . به جاى او پسرش اسد بن يزيد بن مزيد ، امارت آن ديار را يافت .
هامش
[ ( 1 ) ] مريس .
[ ( 2 ) ] حرد .
[ ( 3 ) ] مزيد ، ندارد .
[ ( 4 ) ] الشيطانى .