به اصطخر فرستاد و ابن ضباره را نيز با او همراه ساخت . اينان عبد اللّه را منهزم ساختند و در سال 129 تا كرمان تعقيبش نمودند . چون در سال 130 خبر كشته شدن ابن نباته در جرجان به ابن هبيره رسيد ، به پسرش دواد و ابن ضباره نوشت كه به نبرد قحطبه بروند . آن دو نيز با پنجاه هزار تن از كرمان حركت كردند و به اصفهان فرود آمدند . قحطبه جماعتى از سرداران را به سردارى مقاتل بن حكيم العكى [ 1 ] براى مقابله با اين سپاه روان كرد ، اينان در قم فرود آمدند .
[ ابن ضباره خبر يافت كه حسن بن قحطبه براى محاصره نهاوند بدان سو رفته است ، اين بود كه براى يارى اصحاب مروان به جانب نهاوند راند . عكى از قم نزد قحطبه كس فرستاد و او را از واقعه آگاه ساخت . قحطبه از رى بيامد و به سپاه مقاتل بن حكيم العكى پيوست و برفت تا با ابن ضباره رو به رو گرديد ] . [ 2 ] شمار سپاهيان ابن ضباره صد هزار تن بود و شمار سپاهيان قحطبه بيست هزار . قحطبه و يارانش حمله كردند و ابن ضباره را منهزم ساختند و او را كشتند و لشكرگاهش را تاراج كردند و اموال بسيار به دست آوردند . اين واقعه در ماه رجب در نزديكى اصفهان اتفاق افتاد .
قحطبه اين خبر را به پسر خود حسن فرستاد و خود به جانب اصفهان روان گرديد . بيست روز در اصفهان بماند . آنگاه به نهاوند رفت و به يارى فرزند خود سه ماه يعنى تا آخر شوال شهر را در محاصره گرفتند و براى فرو كوبيدن آن منجنيقها نصب كردند و براى همهء خراسانيانى كه در شهر بودند ، امان فرستادند ولى هيچ يك از آنان نپذيرفتند . پس براى مردم شام كه در شهر بودند ، امان فرستادند آنان گفتند : تو مردم شهر را به جنگ از ما منصرف كن تا ما دروازه را از ناحيهء خود بگشاييم ، و چنين كردند . سپاه قحطبه به شهر درآمدند و همه خراسانيان را كشتند .
در آن ميان بودند : ابو كامل ، حاتم بن سريج [ 3 ] ، پسر نصر بن سيار ، عاصم بن عمير ، على بن عقيل و بهيس .
چون قحطبه به نهاوند آمد ، پسر خود حسن را به حلوان فرستاد . عبد اللّه بن العلاء الكندى عامل آنجا بود ، شهر را بگذاشت و بگريخت .
آنگاه قحطبه ابو عون عبد الملك بن يزيد و مالك بن طرافه [ 4 ] را با چهار هزار تن به شهر زور فرستاد . عثمان بن سفيان عامل آنجا بود . او بر مقدمهء عبد اللّه بن مروان بن محمد بود . در روزهاى آخر ذو الحجه با عثمان نبرد آغاز كردند ، عثمان منهزم و كشته شد و ابو عون [ 5 ] بلاد موصل را بگرفت . و نيز گويند كه : عثمان نزد عبد اللّه بن مروان بگريخت و ابو عون لشكرگاهش را تاراج كرد و يارانش را بكشت . قحطبه نيز براى او مدد فرستاد .
مروان بن محمد در حران بود . با مردم شام و جزيره و موصل بيامد و در كرانهء زاب الاكبر
هامش
[ ( 1 ) ] كعبى .
[ ( 2 ) ] ميان دو قلاب را از ابن اثير آورديم تا گسستگى عبارت رفع گردد .
[ ( 3 ) ] شريح .
[ ( 4 ) ] طرا .
[ ( 5 ) ] ابو عوف .