ياران او ، ابو سعيد القرشى را پشت سپاه خود فرستادند تا از آن سو در خطر حمله ابو داود نيفتند .
سپاه ابو سعيد تا دشمن را بفريبند پرچمهاى سياه افراشته بودند . چون جنگ سخت شد ، ابو سعيد سپاه خود را فرمان داد كه به يارى زياد روند . سپاه زياد پنداشت كه سياه جامگانند كه از كمين مىآيند و روى در هزيمت نهاد و بسيارى از آنان در نهر سرنگون شدند . ابو داود لشكرگاهشان را به غارت برد و بلخ را در تصرف آورد .
زياد بن عبد الرحمان و يحيى بن نعيم و يارانشان به ترمد رفتند . ابو مسلم ابو داود را فرا - خواند و نضر بن صبيح المزنى را بر بلخ گماشت . چون ابو داود بازگشت ، ابو مسلم را اشارت كرد كه فرزندان كرمانى ، يعنى على و عثمان را از هم دور سازد . بدين اشارت ابو مسلم ، عثمان را امارت بلخ داد . چون عثمان به بلخ آمد ، فرافصة بن ظهير العبسى را به جاى خود نهاد و خود همراه با نضر بن صبيح به مرو الرود رفت . مسلم بن عبد الرحمان الباهلى با جماعت مضر از ترمد بيامد و بلخ را تصرف كرد . چون عثمان و نضر به بلخ بازگشتند آنان همان شب بگريختند .
نضر بن صبيح به تعقيبشان نپرداخت ولى عثمان از سوى خود به مقابلهء آنان رفت و شكست خورد .
ابو داود به بلخ بازگشت . ابو مسلم با على بن الكرمانى به نيشابور لشكر برد . ابو مسلم با ابو داود چنان نهادند كه پسران كرمانى را بكشند . پس ابو داود عثمان را در بلخ كشت و ابو مسلم على را در راه نيشابور .
حركت قحطبه براى فتح
در سال 130 ، قحطبة بن شبيب از نزد ابراهيم امام نزد ابو مسلم آمد . ابراهيم براى او علمى بسته بود كه به حرب اعدا رود . ابو مسلم او را بر مقدمه بفرستاد و از پىاش سپاهيانى روان داشت و او را اختيار داد كه هر كه را خواهد برگمارد و هر كه را خواهد عزل كند و سپاه را گفت كه به فرمان او باشد .
ابو مسلم بدان هنگام بر خراسان مستولى شد و عمالى براى ديگر بلاد معين نمود : سباع [ 1 ] بن النعمان الازدى را بر سمرقند و ابو داود خالد بن ابراهيم را بر طخارستان و محمد بن الاشعث الخزاعى را بر طبسين فرستاد ، نيز مالك بن الهيثم را بر شرطهء خود گماشت و قحطبه را به طوس فرستاد و عدهاى از سرداران را با او همراه نمود ، چون ابو عون عبد الملك بن يزيد و خالد بن برمك و عثمان بن نهيك و خازم [ 2 ] بن خزيمه و غير ايشان . قحطبه سپاه طوس را منهزم ساخت و كشتار بسيار نمود .
ابو مسلم ، قاسم بن مجاشع را به نيشابور فرستاد و به قحطبه فرمان داد با تميم بن نصر بن سيار و نابى [ 3 ] بن سويد و ياران شيبان بن سلمة الخارجى نبرد كند و به سردارى على بن معقل ده هزار تن
هامش
[ ( 1 ) ] ساعى .
[ ( 2 ) ] حازم .
[ ( 3 ) ] ثانى .