قال اللّه تعالى : و ان تبدوا ما في انفسكم او تخفوه يحاسبكم به اللّه 2 : 284 . محاسبت با كسى حساب و مراقبت نگاهداشتن بود . و مراد از محاسبت آن است كه طاعات و معاصى را با خود حساب كند تا كدام بيشتر است ، اگر طاعت بيشتر باشد باز بيند كه در فضل طاعات بر معاصى با نعمتهائى كه حقتعالى در حق او كرامت كرده است چه نسبت دارد ، اوّل وجود او و چندين حكمتها در آفرينش اعضاى او كه علماى تشريح چندين كتب در شرح آن قدر كه فهم ايشان به آن رسيده است ساخته‌اند با آنكه از آنچه هست از دريائى قطره‌اى فهم نكرده‌اند ، و چندين فوائد كه در قوتهاى نباتى و حيوانى در او موجود است پيدا كرده است ، و چندين دقايق صنع در نفس او كه مدرك علوم و معقولات است بذات خود و مدرك محسوسات و مدّبر قوى و اعضا به آلات ايجاد كرده است و روزى او كه از ابتداى خلقت تقدير كرده است و اسباب پرورش او از علويّات و سفليات ساخته .