بردند . لذا به همان ملاحظه دولت عثمانى در آنجا قراولخانه ساخته تا علامت باشد .
[ 59 ] و مواظبهاى دولتى هم حاضر ، كمال مداقّه را در حفظ سُفُن داشتند . پس در كمال احتياط كشتى از آنجا گذشت .
در روز چهارشنبه رسيد به بندر عدن متعلق به دولت انگليس ملعون كه واقعا شهر با تماشايى از دور به نظر مىآمد . كشتى يك روز تمام در آنجا به جهت آب گيرى و تهيه ذغال سنگ وقوف نمود . در بين حمل ذغال دو نفر حاج ترك در ميان كوچه صفحه بالاى كشتى به زير گونىهاى ذغال ماندند . يكى فوت كرد . ديگرى جان دربرد .
پس همه نوع لوازم مأكولى و ما يحتاج هم از عدن به كشتى رسيد . حاج راحت شدند . از جمله حصيرهاى نازك الوان ، جان نمازى ، قرب دو زرع و يك زرع نيم از قرار هشت قروش تا شش قروشى به جهت فروش از عدن آورند . اعراب حاج ، براى سوقات خيلى تهيه نمودند . وقتى كه از آنجا حركت شد تا قرب هشت شبانه روز به غير از آب شور درياى عمان و آسمان چيزى از سواد و ساحل از هيچ طرفى مشاهده نگرديد . كشتى هم بسيار سست راه و ضعيف العنصر در كمال آرامى مثل الاغ لنگ راه مىپيمود . از بس كه اسقاط بود . چاره جز مدارا نبود . زيرا كه در دو سال قبل ممنوع از كار شده بود و اين يكى دو سال هم به قوت رشا و تمنّا داير بود ، لذا ما يحتاج حاج باز رو به نقصان نهاد و حوصله ها هم از بابت طول مكث خيلى تنگ شد . كمال لطف الهى كه مورث شكر بىمنتها بود اين بود كه در اين مدت آثار طوفان [ مشاهده ] نگرديد و الّا امكان نداشت كه عادتاً
دو سفرنامه حج سفرنامه ( حج ابوالقاسم مرجاني آئين كلائى و تفصيل سفر مكه معظمه ميرزا محمود خان مدير الدوله ) ( فارسى ) — صفحة 83
مساهمون: الشيخ رسول جعفريان
ص٨٣