خلّاق متعال در آنجا معلوم مىگردد و حقيقتاً تمام جزئيات قيامت از حشر و نشر و حساب كأنّه محسوس اهل بينش مىشود . پس هر كسى در منزل و مقام خود بعد از صرف ناهار مشغول كار تضرّع و دعا و ابتهال نزديك به آن شد كه خلاف كلّى در بين عامّه و خاصّه از بابت تعيين غُرّه ماه و بودن آن روز ، روز عرفه پديد آيد تا به آن درجه كه حاج شيعه تا بعد از زوال نيز مردد بودند كه به كورى شيطان و على رغم . . . . به واسطه شهادت جمعى از متدينين شيعه رؤيت هلال را در روز جمعه تا عصرى رفع خلاف شد . به جناب حجت الاسلام آقاى حاجى سيد محمد نجل ارجمند حضرت آيت الله آقاى آقا سيد كاظم طباطبايى روز عرفه بودن ثابت گرديد . آن وقت حضرات شيعه متفقاً مشغول دعاى روز عرفه شدند و نيت وقوف را كه ركن است جزماً نمودند . و بعد از اداى [ 51 ] فريضتين و اتيان به نوافل هر كسى مستغرق بحر تضرّع و ادعيه و طلب مغفرت و حاجت و راز و نياز با معبود خود گرديدند و وقت را غنيمت شمردند وجز مأثور مشهور ازمعصوم - عليه السلام - را كه فرمود : هر كه در آن مكان مقدس بعد از اداى وظايف دعاهاى مأثوره و شرايطش و نصب العين قرار دادن گناهان و طلب آمرزش نمودن گمان كند كه دعايش مستجاب نشده است ، اين گمان وى از گناهان كبيره است ، در حق وى به نظر آوردند تا آن كه بعد از غروب آفتاب توپ حركت حاج به سمت مشعر صدا كرد .
يك دفعه اردو به حركت آمد تا از حدود عرفات گذشتن . دو ساعت از شب عيد قربان گذشت تا آن كه در ساعت چهار از شب رفته رسيديم به مشعر الحرام كه مزدلفه باشد . چادر و دستگاه را از
دو سفرنامه حج سفرنامه ( حج ابوالقاسم مرجاني آئين كلائى و تفصيل سفر مكه معظمه ميرزا محمود خان مدير الدوله ) ( فارسى ) — صفحة 73
مساهمون: الشيخ رسول جعفريان
ص٧٣