بعد ، تذكرههاى ايران به مستشار داده شدكه نزد وزير مختار دولت بهيهء روسيه بفرستد كه تذكرهء جديدى براى گذشتن از درياى قرادانگيز ونبردن ماها به قرنطينهء روسيه ، كه در كفه به جهت حجاج معين نمودهاند ، بدهند . بعد از سؤال و جوابهاى زياد ، راضى شدند كه سند نبردن در قرنطينه بدهند و چون بندگان اعلىحضرت ظلّ اللهى - ارواحناه فداه - دو نفر خواجه تلگرافاً فرمايش فرموده بودند كه در جده ابتياع كنم و در آنجا آنچه تجسّس شد ، به واسطهء قدغن دولت انگليس دو سال بود كه نمى آوردند و از آنجا يأس بهم رسيد .
در اسلامبول به شارژدافر اظهار كردم كه چون در اسلامبول بصيرت از همه چيز دارند و تجار ايرانى با آنها آميزش و سروكار دارند ، محرمانه بلكه ابتياع و پولش را بدهم و خواجهها را هم به سفارت بدهم كه آنها را به هر تدبير شد به ايران برسانند . چند روز معطل شدم . عاقبت مستشار پيغام داد كه عجالتاً هر جا تفحّص شد براى خواجه پيدا نمىشود . لابداً مشهدى مير رحيم تاجر را با مستشار [ 14 ] موجه ثلاثه [ ظ ] كه هر ساعت كه مستشار ، خواجه به دست آورد ، قيمت آن هرچه باشد الى يك هزار تومان و يك هزار و پانصد تومان داده و خواجه را پس از گرفتن تحويل سفارت بنمايند كه جناب سفير روانهء ايران كنند . در اين فقره كه فى الجمله اطمينان حاصل شد ، روز چهارشنبه 19 ، با كشتى پُسته كه ميگويند ، چهار روز به باطوم مىرود سوار شده روانه شديم با جناب حاجى ناظم خلوت ، اما جناب حاجى مجدالدوله عجله نمودند و روز شنبه چهار روز قبل از حركت ماها ، عازم شدند . غالباً در اين سفر رسمشان اين طور بود كه شرايط رفيق
دو سفرنامه حج سفرنامه ( حج ابوالقاسم مرجاني آئين كلائى و تفصيل سفر مكه معظمه ميرزا محمود خان مدير الدوله ) ( فارسى ) — صفحة 134
مساهمون: الشيخ رسول جعفريان
ص١٣٤