مكه داشتم شده ، ناهارى صرف شده دو ساعت به غروب مانده باز مجدّداً به كجاوهها و غيره سوار شده ، به منا برگشتيمكه در آنجا چادرهاى متعدده ، كه از اسلامبول خريده بودم و زده بودند ، اقامت نموديم .
شب را كه جناب مفخم السلطنه خودش به چادر بنده آمده ، دعوت شام نموده بود ، رفتم . جناب اجلّ مجدالدوله و جناب ناظم خلوت و جمعى از حجاج ايرانى را نيز دعوت نموده بود . همه در آنجا حاضر بودند . صرف شام شده و آتش بازىِ بسيار مفصّلى هم در مقابل حمل شاميكه آنها توپ متعددِ مفصل شليك مىنمودند وآتشبازى ميكردند ، تهيه كرده ، با موزيكانى كه از موزيكانچيان هندى يا مصرى آورده بود ، تا سه - چهار ساعت از شب گذشته ، موزيكان مىزدند و چراغانى هم نموده بود . من هم در مقابل چادرهاى خودم دوازده مشعل تهيه كرده بودم و ده عدد لالهء فنرى تا ساعت چهار - پنج داده روشن كردند و خاتمهء مجلس عموماً به پادشاه - ارواحناه فداه - دعا نموده ، هر يك به چادر خود مراجعت كرديم .
فرداى آن روز ، كه روز دوازدهم شهر ذيحجه باشد ، تا بعد از ظهر در منا اقامت كرديم . نماز ظهررا در منا خوانده ، سوار شده ، باز قبل از مراجعت ، پيش ازظهر سنگ جمرهء عقبه را زده ، بعد از ظهر با حمل شامى و مصرى ، كه از سيصد هزار نفر مىگفتند جمعيتِ حجّاج زياده بود ، يك ساعت و نيم به غروب مانده به مكهء معظمه معاودت نموديم و بحمدالله عموم حجاج به سلامت ، به جز يك نفر مريض تماماً به مكه معاودت كردند .
دو سفرنامه حج سفرنامه ( حج ابوالقاسم مرجاني آئين كلائى و تفصيل سفر مكه معظمه ميرزا محمود خان مدير الدوله ) ( فارسى ) — صفحة 128
مساهمون: الشيخ رسول جعفريان
ص١٢٨