حق هدايت گردان .
از اينجا ميتوان پى برد كه ذو القرنين پيمبر بوده كه در باره ارشاد مورد خطاب و دستور ميگردد ، و شايد پيغمبر نبود كه بوحى و بتوسط رسول ظاهر مأمور گردد بلكه بطريق الهام بقلبش خطور نموده .
قالَ أَمَّا مَنْ ظَلَمَ فَسَوْفَ نُعَذِّبُهُ ثُمَّ يُرَدُّ إِلى رَبِّهِ فَيُعَذِّبُهُ عَذاباً نُكْراً
ذو القرنين پس از آنكه اختيار در كف اختيار او نهاده شد در پاسخ عرض مىكند الهى كسى از اين جماعت كه بكفر و شرك و مخالفت عمل نمود و ارشاد نيافت در همين زودى او را مجازات مينمايم بقتل و اعدام تا اينكه پس از مرگ برگردد بسوى پروردگارش و او را به عذاب سختترى شكنجه نمايد .
وَ أَمَّا مَنْ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَلَهُ جَزاءً الْحُسْنى وَ سَنَقُولُ لَهُ مِنْ أَمْرِنا يُسْراً
در مقابل ستمكاران كه بارشاد عقل و دعوت پيمبران مبتلا بپاداش و عذاب دنيا و آخرت ميگردند كسانى كه ايمان آوردند و عمل نيكو نمودند براى آنها پاداش نيكو آماده شده و به زودى مىگوييم براى او از طرف خود امر آسانى را ، ظاهرا مقصود اين است كه كسانى كه ايمان آوردند و بنايشان بر نيكوكارى است ديگر بر چنين كسى سخت نميگيريم و كار او را آسان ميگردانيم و هر گاه عمل بدى نمود و توبه كرد گذشت ميكنيم .
ثُمَّ أَتْبَعَ سَبَباً ، حَتَّى إِذا بَلَغَ مَطْلِعَ الشَّمْسِ وَجَدَها تَطْلُعُ عَلى قَوْمٍ لَمْ نَجْعَلْ لَهُمْ مِنْ دُونِها سِتْراً
( مطلع ) بفتح لام و كسرها مصدر است ، و رسيدن بمحلّ طلوع شمس مراد است .
پس از آنكه ذو القرنين سير نمود و عمليّات خود را در طرف مغرب زمين و آنچه مأمور به آن گرديده بود انجام داد رو به طرف مشرق آورد و اسباب وصول به مقصد و رسيدن بمشرق يعنى طرف طلوع آفتاب براى او ميسر گرديد گويند روان گرديد تا آنكه بصحرايى رسيد از طرف شرقى ديد خورشيد طلوع مىكند