است توحيد است هر قدر انسان در مقام توحيد محكمتر و كاملتر باشد بهتر توانسته رضاى الهى را جلب نمايد .
وَ نَزَعْنا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيداً
آيه عطف به آيه بالا است و شايد اشاره به اين باشد كه روز قيامت در دادگاه عدل الهى بايد براى محاكمه بين مشركين گواهانى حاضر باشند كه در باره آنها شهادت دهند ، و در اينكه شهود قيامت كيانند چند قول است :
1 - عادلهاى قيامتند كه گويند هيچوقت زمان از آنها خالى نيست .
2 - ديگرى گفته شاهد و گواه هر امتى پيمبر زمان خودشان است كه در محكمه قيامت بر كفر و شرك و طغيان امّت خود شهادت ميدهد .
و قول دوم بحقيقت نزديكتر مينمايد زيرا بدون اتمام حجت كه آن بتوسط پيمبران و حجج الهى انجام ميگيرد مطابق عدل مجازات درست نيست ، و شايد گواهى پيمبران و حضور آنها در دادگاه عدل براى قطع عذر آنها باشد كه كفار و مشركين در كفر و شركشان نتوانند عذر بياورند كه ما ندانستيم و نفهميديم اين است كه بايستى پيمبران بر عليه آنها شهادت دهند كه ما در هدايت آنها با كمال جديّت كوشش نموديم و از ما نپذيرفتند .
فَقُلْنا هاتُوا بُرْهانَكُمْ
پس از آنكه گواهان در باره كفر و شرك آنان گواهى دادند ، از مصدر جلال احدى بكفار و مشركين خطاب سخط آميز ميرسد كه شمايى كه براى خدا شركائى قرار داديد و آنها را عبادت نموديد دليل و برهان خود را بياوريد ، آيا چه كمال و فضيلتى در آنان ديديد كه آنها را مستحق عبادت و بندهگى پنداشتيد و از حق و حقيقت بريديد و متوسل به غير گرديديد .
فَعَلِمُوا أَنَّ الْحَقَّ لِلَّهِ
آن وقت مشركين ( بعلم اليقين ) يا ( به عين اليقين ) براى آنها ظاهر و هويدا ميگردد كه حق و حقيقت مخصوص بخداى يكتا است .