و توانا است ميتوانست براى شما شب و موقع استراحت تعيين نمايد ، آيا چرا شما چشم دل باز نميكنيد كه آثار قدرت خدايى را مشاهده نمائيد ، و از آثار رحمت رحمانى او است كه شب و روز را دنبال يكديگر قرار داده كه روز دنبال كسب معاش برويد و شب استراحت نمائيد ، اگر در نظام خلقت فكر و تدبّر نمائيد شايد شكر گذار گرديد .
آرى اگر شب و روز دنبال هم نبود مثل اينكه هميشه شب بود گياهى از زمين نمىروئيد و طفلى از مادر متولّد نميگرديد بلكه نظام خلقت بهم مىخورد زيرا كه ظاهر و معلوم است كه يكى از عناصر كه مبدء متعال براى پيدايش موجودات مقرّر نموده حرارت است و چنانچه معلوم است حرارت از تابش خورشيد بر زمين توليد ميگردد .
و نيز اگر شب نبود كه از غيبت خورشيد قدرى از حرات آن كاهيده گردد و زمين و اشياء زمينى خنك شود همه چيز از حرارت خورشيد ميسوخت و بثمر نميرسيد ( تعالى اللَّه الملك القدّوس ) كه در عالم فضاء و دستگاه آفرينش براى هر چيزى اندازه و قدر معيّن تعيين گردانيده ، لكن اكثر افراد بشر نه چشم بينا و نه گوش شنوا و نه فكر رسا دارند تا نعمتهاى آفريننده خود را بنگرند و شكر گذار باشند .
وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ فَيَقُولُ أَيْنَ شُرَكائِيَ الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ
چون در آيات بالا اول طريقه مشركين و روش آنان را هجو گردانيده و كلام را بادلّه توحيد بپايان رسانيده ، در اين آيه ثانيا براى تأكيد بطريق نداء و استفهام انكارى در مقام هجو مشركين بر آمده و آنها را توبيخ و سرزنش مينمايد كه امروز كه روز قيامت است روز سختى و درماندگى شما است ، شركاء من كجا مىباشند كه شما گمان ميكرديد توانند شما را نجات دهند .
در اين آيه و آيات ديگر اعلام مىنمايد كه بالاترين چيزى كه موجب غضب خدا است شرك است ، چنانچه جامعترين فضائل و آنچه موجب رضاى الهى