باشد و تمام امور بدست او انجام مىگيرد .
ما كانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ
( سخنان مفسرين در توجيه آيه )
در معنى آيه دو قول است : اول - اينكه ( ما ) نافيه باشد و بعد از ( و يختار ) وقف كنيم و در اين رد است بر مشركين كه گفتند
( لَوْ لا نُزِّلَ )
.
دوم - اينكه ( ما ) بمعنى ( الّذى ) باشد يعنى و اختيار مىكند خدا آن چيزى را كه براى مردم خير و صلاح است و در اين صورت وقف ميكنند بعد از ( الخيرة ) و در واقع برگشت هر دو طور بيك معنى است و تفصيل آن در مجمع البيان مىباشد .
اين وجه دوم بسياق آيه مناسبتر مىنمايد زيرا كه در سوره الاحزاب آيه 36 فرموده
( وَ ما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لا مُؤْمِنَةٍ إِذا قَضَى اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَمْراً أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ )
سُبْحانَ اللَّهِ وَ تَعالى عَمَّا يُشْرِكُونَ
تسبيح مقابل تحميد است ، خداى سبحان منزّه و مبرّا است از آنچه مشركين نسبت ناروا از شريك و نظير و مثل و آنچه لايق بخودشان است از نقايص و حدود امكانى از ظلم و ستم و جهل و افعال قبيح و غيره به آن ذات مقدّس ميدهند تمام از روى جهل و بىخردى و نفهمى صادر گرديده ، افعال خدا تمام عين مصلحت و صلاح انديشى است و آنچه از مقام ربوبى و از دستگاه آفرينش سرزند تماما مطابق نظام عالم و از روى عدل و رحمت صادر گرديده .
وَ رَبُّكَ يَعْلَمُ ما تُكِنُّ صُدُورُهُمْ وَ ما يُعْلِنُونَ
پس از آنكه ذات حق تعالى را از نقائص امكانى كه از كلمه ( سبحان اللَّه ) استفاده ميگردد تبرئه نموده خود را ببالاترين صفات جمال و كمال يعنى علم معرفى مينمايد ، و اشاره است به اينكه علم ازلى او به تمام موجودات امكانى احاطه دارد و آنچه را كه كفار بقول و فعل به ظاهر مىآورند و آنچه را كه از كبر و حسد و غيره در باطن خودشان مخفى ميدارند تماما نزد ( علام الغيوب ) ظاهر و بارز است و هيچ