( توضيح آيات )
وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ فَيَقُولُ أَيْنَ شُرَكائِيَ الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ
( يوم ) منصوب است و مفعول ( اذكر ) مقدر است يعنى اى محمد ياد كن و امّت خود را متذكر گردان به روزى يعنى روز قيامت كه خداوند خطاب سخط آميز بمشركين مينمايد كه كجايند آنهايى كه به گمان غلط شما آنها شريكان من بودند و شما آنان را عبادت مىنموديد آن طورى كه بايد مرا عبادت نمائيد .
قالَ الَّذِينَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ رَبَّنا هؤُلاءِ الَّذِينَ أَغْوَيْنا أَغْوَيْناهُمْ كَما غَوَيْنا
مشركين در پاسخ اعتراف بگناه خود نموده و گويند پروردگار ما آنها را اغواء گردانيديم همان طورى كه خودمان گمراه بوديم .
شايد مقصود مشركين چنين باشد كه همانطورى كه ما به اختيار گمراهى را بر هدايت ترجيح داديم ، اين مشركين نيز روش ما را پيش گرفتند و ارسال رسل و كتابهاى آسمانى و اين قدر وعد و وعيد و زجر و توبيخ كه از طرف حق تعالى رسيده هيچ انگاشتند و با اينكه بشهادت عقلشان بايستى تابع پيمبران شوند و بهدايت آنها به راه حقيقت ارشاد گردند تابع ما گرديدند و مثل ما گمراه شدند .
تَبَرَّأْنا إِلَيْكَ ما كانُوا إِيَّانا يَعْبُدُونَ
مشركين و رؤساء آنان گويند پروردگارا ما از اين جماعتى كه تابع ما گرديدند تبرئه و بيزارى ميجوئيم اينها ما را عبادت ننمودند ، شايد ميخواهند بگويند اينان تابع نفس و شيطان گرديدند نه تابع ما .
و نظير اين آيه آنجا است كه حكايت از شيطان فرموده كه روز قيامت ميگويد
إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَ وَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَ ما كانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي فَلا تَلُومُونِي وَ لُومُوا أَنْفُسَكُمْ
سوره ابراهيم آيه 27 و 28 خلاصه اينكه آيه خبر ميدهد كه در قيامت كفار و مجرمين ميخواهند گناه را به گردن شيطان گذارند كه او ما را فريب داد و بوسوسه ما را گمراه