إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ
خطاب برسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلم است كه تو قدرت ندارى هدايت نمايى كسى را كه دوست ميدارى بلكه خدا هدايت مينمايد هر كسى را كه بخواهد .
چنانچه گفتهاند هدايت دو قسم است : يكى هدايتى كه موصول به مقصود باشد و ديگر هدايتى كه به آن ارائه طريق بشود ، و هدايت بمعنى اول لطفى است از طرف حق تعالى و آن يا فعل او است يا باعلام او نسبت به كسى كه خود را براى هدايت يافتن مستعدّ و مهيّا گردانيده باشد و آن فقط رحمتى است كه مستعدّين را به مقصود مىرساند .
و هدايت بمعنى دوم كه نشان دادن راه مستقيم باشد كه نزديكترين راه است بسوى خدا آن وظيفه پيمبران است ، قوله تعالى
( وَ إِنَّكَ لَتَهْدِي إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ )
.
و از بعض عرفاء نقل شده كه چنين گفته حقيقت هدايت گشوده شدن باب عبوديت است بسوى عالم ربوبيت و آن مخصوص بقدرت حق جلّ و علا است زيرا كه براى قلب دو درب است دربى بسوى نفس و جسد دارد و آن هميشه باز است ، و دربى بسوى روح و حضرت ربوبى دارد و آن بسته است و باز نميگردد مگر بدست فتّاح آن كسى كه كليد ( رحمت ) بدست او است ، چنانچه بحبيبش ( ص ) خطاب مىنمايد
( إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً
الخ ) كه در شب معراج درب رحمت را بسوى حضرتش باز گردانيد كه قرب او را به
( قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى )
رسانيد ، و نيز در باره مخلوقين و درهاى قلب آنها فرموده
( أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها )
.
و از حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلم چنين حديث مينمايند
( قلب المؤمن بين اصبعين من اصابع الرحمن )
يعنى قلب مؤمن بين دو انگشت خداى رحمن است هرطور بخواهد او را ميگرداند .
و حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلم با آن جلال و عظمت قلبش بر قلبش مطمئن نبود و هميشه ميگفت
( يا مقلب القلوب ثبّت قلب عبدك على دينك و طاعتك )
و هدايت