آن روز فرموده
( يَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعاً )
همه مردگان را زنده ميكنيم نه جماعتى را ، از صادق آل محمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلم چنين روايت شده در زمان رجعت دو گروه زنده گردند مؤمن محض و كافر محض .
و شايد مقصود از ( نحشر ) عالم برزخ باشد وقتى كه عالم دنيا هنوز مندك نگرديده جماعتى از كفار كه مردهاند در عالم برزخ نگاه داشته مىشود تا قيامت كه همه با هم جمع شوند و پس از سؤال همگى آنها را در جهنم ريزند زيرا چنانچه از آيات و احاديث ثابت شده وقتى قيامت بر پا گرديد همه افراد بشر يك دفعه از قبرهايشان بميعاد پروردگار ميشتابند ( و اللَّه العالم باسرار كلامه )
وَ وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ بِما ظَلَمُوا فَهُمْ لا يَنْطِقُونَ
مسلّم در آن موقع كه كفار و مشركين مورد غضب الهى واقع ميگردند و خود را مقصر و در مورد سخط و عذاب مىبينند ديگر ياراى سخن گفتن براى آنان باقى نمىماند چه بگويند و چه عذرى بياورند براى آنها حجت تمام شده چارهاى نيست مگر اينكه تسليم عذاب گردند .
وَ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَفَزِعَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ
( من ) موصوله عموميت دارد ، آيه خبر ميدهد كه روزى كه در صور نفخه دميده مىشود تمام موجودات آنهايى كه در آسمانها ميباشند از ملائكه و آنان كه در زمينند از افراد جن و انس حتّى حيوانات از صداى مهيب صور تماما بفزع و ترس و اضطراب ميافتند .
بروايت ابو هريره كه گفته من گفتم يا رسول اللَّه صور چيست فرمود صور شاخى بزرگ است و دور آن مقابل چند آسمان و زمين است و اسرافيل سه مرتبه در آن ميدمد . اول نفخه ( فزع ) كه در آن وقت خلق آسمانها و زمين بترس و فزع افتند و كوهها بجنبش در آيد و مثل گرد در هوا پراكنده گردد ، قوله تعالى
( يَوْمَ تَرَوْنَها تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَ تَضَعُ كُلُّ ذاتِ حَمْلٍ حَمْلَها )
يعنى مادران شير ده بچههاى خود را از هول رها كنند و زنهاى آبستن بچه بيندازند