( توضيح آيات )
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى ثَمُودَ أَخاهُمْ صالِحاً أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ فَإِذا هُمْ فَرِيقانِ يَخْتَصِمُونَ
جمله
( وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا )
عطف بحكايت سليمان ( ع ) است كه آيه خبر ميدهد كه ما صالح را كه برادر نسبى آنها بود برسالت بسوى قبيله ثمود فرستاديم و صالح به آنان چنين گفت خداى يكتا را بپرستيد و دست از مخالفت برداريد و قوم ثمود دو فرقه گشتند و با يكديگر جنگ و نزاع ميكردند آنهايى كه ايمان آورده بودند ميگفتند حق با ما است و آنهايى كه كافر بودند انكار مىنمودند ، و نزاع آنها را در سوره اعراف آيه 74 بيان فرموده قوله تعالى
قالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِمَنْ آمَنَ مِنْهُمْ أَ تَعْلَمُونَ أَنَّ صالِحاً مُرْسَلٌ مِنْ رَبِّهِ قالُوا إِنَّا بِما أُرْسِلَ بِهِ مُؤْمِنُونَ
الخ .
معلوم مىشود نزاع آنها در ايمان و كفر بوده كه مؤمنين صالح را تصديق مينمودند و كافرين انكار ميكردند و چون بين آنها دشمنى و جنگ پديد گرديده بود منكرين از روى كبر و جهالت بصالح ميگفتند اگر تو راست مىگويى كه ما مورد عذاب ميگرديم آنچه كه ما را به آن ميترسانى و تهديد ميكنى بياور ، و حضرت صالح از روى شفقت و اندرز به آنها ميگفت :
لِمَ تَسْتَعْجِلُونَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِ
اى قوم چرا شما در عذاب عجله ميكنيد پيش از اينكه عمل نيك انجام دهيد يعنى وقتى كار خوب گذاشته چرا كه بد ميكنيد تا مستوجب عذاب گرديد .
لَوْ لا تَسْتَغْفِرُونَ اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ
صالح گفت چرا شما جهّال توبه و طلب آمرزش از خدا نميكنيد كه شايد عذاب از شما رفع شود .
نصيحت صالح در گوش سنگين آن جماعت تأثير ننمود و گفتند ما فال بد بر تو و تابعين تو زدهايم تو از وقتى كه در ميان ما آمدهاى هميشه ما در نزاع