( اعتراض )
اگر گفته شود بتواتر ثابت گرديده كه قرآن بتوسط جبرئيل ملك وحى آيه آيه بر پيمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلم وارد گرديده و القاء رحمانى بدون واسطه بايد بقلب نبى وارد گردد .
( پاسخ )
ممكن است در جواب گفته شود الفاظ و خطوط آيات چون از سنخ اين عالم طبيعى است و بر بدن رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلم وارد شده مراتبى را گذرانيده تا به اين صورت الفاظ در آمده و در اين عالم طبيعت نازل گرديده اين است كه بايستى ملك وحى به صورت بشرى بر جسم رسول و قواى جسمانى او فرود آورد لكن حقيقت و معنويت قرآن كه از حاقّ حقيقت و معنويت پديد گرديده و چنانچه در محل خود مبرهن گشته كه نبىّ خاتم در شرافت و فضيلت در مرتبه عقل اول و اول موجودى است كه از حق تعالى صادر گرديده اين است كه در گرفتن حقيقت و معنويت قرآن محتاج بواسطه نخواهد بود .
مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ عَلِيمٍ
اين آيه توطئه و مهيّا گردانيدن ذهن بشر است براى اينكه بدانند آياتى كه راجع بقصص و حكايت پيمبران و غير آنها در قرآن تذكّر داده از طريق وحى بقلب مبارك رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلم نازل گرديده نه اينكه از جاى ديگر ياد گرفته باشد
إِذْ قالَ مُوسى لِأَهْلِهِ إِنِّي آنَسْتُ ناراً
( اذ ) توقيتيه منصوب است محلا بمفعوليت براى ( اذكر ) محذوف گويا فرموده اى محمد ( ص ) يا اى خواننده از آثار حكمت و علم حق فرا گير و مردم را بحكايت موسى متذكر گردان وقتى كه باهلش گفت من آتشى ميبينم از دور
سَآتِيكُمْ مِنْها بِخَبَرٍ أَوْ آتِيكُمْ بِشِهابٍ قَبَسٍ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ
اهل كوفه ( بشهاب ) بتنوين قرائت نمودهاند و باقى قراء به غير تنوين باضافه خواندهاند .