( بروج ) جمع برجهاى دوازدهگانه : حمل ، ثور ، جوزاء ، سرطان ، اسد ، سنبله ، ميزان ، عقرب ، قوس ، جدى ، دلو ، حوت . ( سراج ) خورشيد يا خورشيدها ( قمر ) ماه درخشنده .
( تبارك ) در لغت مأخوذ از ( برك ) است و واقع گرديدن پرنده در آب و در ثبوت خيرات الهيه استعمال گرديده .
بزرگ و بزرگوارى مر خدايى را سزد كه طائر افكار دور انديش در پيرامون كوچكترين از اوصاف جمال و جلالش ره نبرد و چشم عقل در اشعّه نور جلالش زبون گرديده و اظهار عجز مينمايد و صفات كمالش را حدّى نيست كه خرد بتواند بسرادق الهيش راهى پيدا نمايد و بوى بپيوندد و آثار كبريائيش بر تمام موجودات احاطه نموده و استيلاء دارد قوله تعالى
( إِنَّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِزِينَةٍ الْكَواكِبِ )
و بقدرت غير محدود و علم و حكمت ازلى آسمان را ببرجهايى كه جاى گردش ستارگان و سيارات و محل خورشيد درخشنده است و بتلألؤ ماه روشن زينت داده .
براى توضيح آيه مختصرى از بيان شيخ طنطاوى را در اينجا ترجمه مينمايم گويد بدان اينكه خداى تعالى در قرآن مكرر از ستارگان و بروج و شمس و قمر نام برده مقصود امر عظيمى است جدا ( و در بيان آن گفته ) حق تعالى حضرت آدم عليه السّلام را از گل چسبنده آفريده و كسى كه از گل خلقت گرديده اگر او با چيز ديگرى كه او را بلند گرداند مخلوط نشود هميشه به همان حال گل بودن باقى ماند اينست كه خداوند اضواء و نور شمس و كواكب را سبب حيات ما قرار داد اگر حرارت نبود ابرها سيران نمينمودند و از درياها بخار ارتفاع نميگشت پس حرارت بخار را بالا ميبرد بادهايى كه ابرها را حركت ميدهد و جارى ميگرداند نيست اثر آن مگر حرارت اينست كه اصل حيات ما حرارت است و همچنين ضوء و اگر ضوء و روشنى نبود ما نه راه را ميشناختيم و نه روزها و ماه و سال را تميز ميداديم و بضوء ظاهر ميگردد سبزى نباتات و نماء آن و اگر نبود ضوء شمس و ستارگان نه حيات در زمين پديد ميگرديد و نه نظام و ترتيبى در آن يافت ميشد