اول - گمان كفار چنين بود كه قرآن سخن باطل و متضمّن هذيان و از اساطير اوّلين است .
دوّم - هر وقت قرآن را ميشنيدند سخنهاى لغو و هذيان در ميان ميانداختند قوله تعالى
( لا تَسْمَعُوا لِهذَا الْقُرْآنِ وَ الْغَوْا فِيهِ )
و بنا بر اين معنى مهجور بمعنى كلامى است كه كفّار موقع استماع آن سخن لغو در ميان مىانداختند كه ديگران استماع ننمايند .
خلاصه خداى تعالى حكاية از قول رسولش خبر ميدهد كه حضرتش در مقام شكايت از قوم چنين گفته يا در قيامت چنين ميگويد اى پروردگار من اين مردم قرآن را مهجور گردانيدند .
بروايت انس بن مالك حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلم فرمود ( هر كس قرآن را بياموزد و بداند و مصحف را در جايى بياويزد و آن را تعهد نكند و در آن ننگرد قرآن روز قيامت آيد و در وى بياويزد و گويد خدايا اين بنده مرا مهجور كرد ميان من و او حكم فرما .
وَ كَذلِكَ جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا مِنَ الْمُجْرِمِينَ وَ كَفى بِرَبِّكَ هادِياً وَ نَصِيراً
( عدوّ ) را صفت ميآورند هم براى مفرد و هم براى جمع و گفته مىشود ( رجل عدوّ و قوم عدوّ ) و جمع آن ( اعداء ) است .
ظاهرا آيه در مقام تسلّى دل رسولش بر آمده وقتى كه از قوم خود شكايت مينمود و گويا فرموده اى رسول اكرم غم مخور مردم گنهكار نفس پرست هميشه همين طور بوده و هميشه خواهند بود كه با هاديان الى اللَّه و سفر اى الهى دشمنى مينمودند و براى هر پيمبرى دشمنانى از مردمانى پست پليد عصيان كار قرار داديم و بايد دانست قرار دادن چنين دشمنانى از روى اجبار نيست تا جبر لازم آيد بلكه در اثر امر ما كه پيمبران دعوت بيكتا پرستى مينمودند و آن خلاف ميل و عادت آنها بود با پيمبران دشمنى ميكردند و چون طبيعت آنها چنين بود و مجاهده با نفس خود ننمودند كه عقلشان را به كار بيندازند ما آنها را به حال خود