و خود را تبرئه مينمايند .
و معلوم است كه اين سؤال براى الزام مشركين است كه گناه را به گردن غير نگذارند و بگويند معبودان ما ما را فريب دادند و ما را ببندگى و عبادت خود گرفتند و گر نه چيزى از احاطه علم ازلى الهى مخفى نخواهد بود تا محتاج بسئوال باشد .
معبودان در پاسخ خواهند گفت اى پروردگارا تو منزّه و پاكى از شريك و نظير چگونه سزاوار است كه ما به غير تو دوستانى بگيريم و آنان را بعبادت و پرستش خود وادار نمائيم اين جماعت مشركين و پدران آنها را چنان بتمتّعات دنيوى و حظوظات نفسانى و عيّاشى مشغول گردانيدى تا آنكه ياد تو را فراموش نمودند و خود را باسفل سافلين طبيعت و چاه مذلّت پرتاب گردانيدند و اين جماعت در هلاكت خود پافشارى نمودند زيرا كه از هلاكت شدگان بودند .
فَقَدْ كَذَّبُوكُمْ بِما تَقُولُونَ فَما تَسْتَطِيعُونَ صَرْفاً وَ لا نَصْراً
الخ ( تستطيعون ) را حفص كه يكى از قرّاء است بتاء قرائت كرده چنان كه سياهى قرآن است ، و خطاب بمشركين است بحذف قول وفاء براى مفاجات است و معنى آيه چنين مىشود كه پس از آنكه معبودان انكار مينمايند از مصدر جلال خداوندى بمشركين خطاب ميرسد كه امروز شما از خود نتوانيد عذاب مرا دفع نمائيد و يكديگر را يارى دهيد و از عقوبت برهائيد .
و گفتهاند ضمير فاعل در ( كذّبوكم ) راجع بمشركين است ، و ضمير خطاب راجع باهل ايمان ، يعنى مشركين به آنچه شما مؤمنين راجع بقيامت گفتيد شما را دروغگو دانستند و امروز نتوانند از خود عذاب را رفع نمايند يا شما پيمبران نتوانيد عذاب را از آنها رفع كنيد و بشفاعت آنها را يارى نمائيد .
و بعضى از قرّاء ( يستطيعون ) بياء قرائت نمودهاند و بنا بر اين معنى آيه چنين مىشود كه امروز معبودان شما قدرت ندارند . از شما عذاب را رفع نمايند و نه اينكه شما را يارى كنند و از شما كافرين كسى كه از قبل كفر به خود ستم نمود