و فضل بىپايان ستايش نموده و اشاره به اينكه نزول قرآن و فرقان از مبدء احسان او تراوش نموده و بر بنده خود محمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلم فرود آورده ، بروايت ابن عباس ( عظمت بركاته و كثرت خيراته ) بزرگ است بركات او و بسيار است خيرات او .
لِيَكُونَ لِلْعالَمِينَ نَذِيراً
شايد ( نذير ) بمعنى ترساننده باشد و شايد مصدر و بمعنى انذار باشد و به ( لام ) تعليل ( ليكون ) علّت نزول فرقان كه جدا كننده بين حق و باطل است و نيز اينكه هر يك از آيات آن بتدريج در موارد خاص فرود آمده بيان مينمايد ، و اشاره به اينكه فرقان را بر آن كسى كه از فرط بندگى بمقام عبوديت رسيده بود و به همين لحاظ لايق منصب رسالت و خلافت گرديده فرود آورديم تا اينكه بر تمام جهانيان از جنّ و انس پيمبر و انذار كننده باشد .
الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
( الّذى ) يا بدل از موصول اوّل است يعنى ( الّذى نزّل ) يا مرفوع است بنا بر اينكه محلّا مبتدا باشد يا در محلّ نصب و مدح است .
بنا بر اول يعنى آن كسى كه فرقان را نازل گردانيد او همان است كه پادشاهى آسمانها و زمين مخصوص بوى است . و بنا بر معنى دوّم بزرگ است آن كسى كه آسمانها و زمين بيد قدرت او و ملك او است . و بنا بر معنى سوم در مقام مدح و ستايش است يعنى ستايش و ثناء براى خدايى است كه متّصف به اين صفات است 1 - سلطنت آسمانها و زمين مخصوص به او است و كسى را در ملك او تصرّفى نيست بذات بىزوال خود هر چه خواهد ميآفريند ، حيات ميدهد ، بنشو و ارتقاء مىپروراند ، روزى ميدهد و تا مدتى كه ميخواهد و حكمت اقتضاء نمايد آفريده خود را نگاه ميدارد .
وَ لَمْ يَتَّخِذْ وَلَداً
2 - از توليد مثل و ولد و فرزند منزّه و مبرّا است ، صمد و بسيط است ، جوفى براى او نيست تا بشود چيزى از او خارج گردد ( بسيطة الحقيقة ) است