بروايت مجاهد و قتاده سوره فرقان تمامش در مكّه نازل گرديده و بروايت ابن عباس تمامش در مكّه نازل شده مگر سه آيه از قوله تعالى
وَ الَّذِينَ لا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ
تا
غَفُوراً رَحِيماً
كه در مدينه فرود آمده و هفتاد و هفت آيه است بلا خلاف . ( مجمع البيان )
( ترجمه )
( 25 / 10 - 1 )
بنام ايزد هستى بخش صاحب رحمت عامّ و خاصّ
بزرگ و بزرگوار و بلند مرتبه است آن كسى كه بر بنده خود ( محمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلم ) فرقان را فرود آورد تا اينكه بيم دهنده و تهديد كننده جهانيان باشد ( 1 )
( فرستنده فرقان ) آن كسى است كه مخصوص به او است پادشاهى آسمانها و زمين و فرزند نگرفته و براى او در مملكت شريكى نخواهد بود و هر چيزى را كه آفريده اندازهگيرى كرده ( 2 )
( مشركين ) غير از خداى ( واحد احد ) خدايانى فرا گرفتند كه آنها نتوانند چيزى بيافرينند در حالى كه آنان آفريده شدهاند و آنها توانا نميباشند كه از خودشان ضررى را دفع بنمايند يا به خود نفعى برسانند و نيز قدرت ندارند نه بر موت و نه بر حيات و نه بر نشر گردانيدن كسى ( 3 )
و كسانى كه كافر شدند گفتند نيست اين قرآن مگر دروغى كه ( محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلم ) بهم بافته و بر اين دروغ گروهان ديگر او را كمك و اعانت نمودند و حقيقة اينان آمدند با سخن دروغ ناحق و ستم نمودند ( 4 )
و گفتند اينها افسانههاى پيشينيان است كه آن را نوشتهاند و بر او صبح و شام خوانده مىشود ( 5 )
اى محمّد ( ص ) بگو اين ( فرقان ) را فرود آورده آن كسى كه ميداند ( آنچه ) در آسمانها و زمين پنهان