پنجم - قوّه قدسيه كه لوايح غيب در او تجلّى مىكند و مخصوص بانبياء و اولياء عليهم السلام است .
8 - از ابن عباس نقل ميكنند كه مثال نور خدا هدايت او است در قلب مؤمن و همان طورى كه زيت صاف نزديك است خودش نور دهد پيش از آنكه به آن آتشى برسد وقتى تماس به آتش نمود بر نورش نورى افزوده ميگردد همين طور است قلب مؤمن هدايت مىيابد پيش از آنكه عالم گردد وقتى علم به او رسيد هدايت بر هدايت و نور بر نور او افزوده ميگردد . ( طنطاوى ) و غير از اينها گفتار ديگرى از مفسرين نقل شده لكن ممكن است گفته شود اختصاص دادن آيه را ببعضى از اين آراء تخصيص بلا مخصّص است و احاديثى كه در معنى آيه مسطور شده از براى بيان مصداق است و غرض حصر معنى آيه در آن نيست و اثبات شيئى نفى ما عدا نميكند و چون آيه صلاحيت براى تمام اينها دارد بهتر اين است كه آيه را حمل بر يك معنى عام ترى نمائيم كه شامل تمام اين معانى گردد .
و گفته شود شايد مقصود از
( نُورُ السَّماواتِ )
فيض منبسط و رحمت واسعه الهى است كه امام الموحدين حضرت على عليه السّلام در دعاى كميل عرض مىكند ( و برحمتك الّتى وسعت كلّ شيئى ) كه آن فيض وجود و رحمت رحمانى او است كه به تمام موجودات احاطه نموده ، و مقصود از مشكاة وجود ممكنات است كه از مرتبه خفاء بمرتبه بروز و ظهور آورده و مصداق حقيقى اين فيض مقدس انسان كامل است كه در حقيقت محمدى صلّى اللَّه عليه و آله و سلم طلوع نموده ، و مصباح و زجاجه و مشكاة مراتب مستنيرات از عالم ممكنات است ، و شايد مشكاة اشاره بعالم طبيعت باشد
( فِي زُجاجَةٍ الزُّجاجَةُ )
مقصود از زجاجه كه در چراغدانست شيشه نفس و نفس در شيشه عقل باشد .
( مِصْباحٌ الْمِصْباحُ )
مصباح روح اعظم و انسان كامل است كه نور معرفت او بمقام الوهيت از پشت پردههاى قواى طبيعى و نفسانى و روحانى او ميدرخشد ، در حديث دارد كه بين بنده و خدا هفتاد هزار حجاب و پرده ظلمانى