تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحة 119

نه شرقى است و نه غربى ، نه يهودى و نه نصرانى ( يَكادُ زَيْتُها يُضِيءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نارٌ ) آل محمد ( ع ) تكلّم بعلم مينمايند پيش از آنكه از آنها پرستش بنمايند ( نُورٌ عَلى نُورٍ ) امامى مؤيّد بنور علم و حكمت در اثر امامى از آل محمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلم تا روز قيامت و آنها اوصياء خواهند بود و اين مطلب از اوّل خلقت آدم بوده تا روز قيامت پس اين اوصياء كسانى هستند كه خدا آنها را خليفه در زمين و حجّت بر خلق قرار داده و در هيچ عصر و زمانى زمين از حجّت خدا خالى نخواهد بود . ( مجمع البيان ) 5 - مثال مؤمن است كه مشكاة نفس او و زجاجه قلب او و مصباح نور ايمان است در قلب او و علم قرآن درخت مباركه اخلاص است و او مثل درخت سبزى ماند كه آفتاب به او نرسد نه در وقت طلوع و نه در وقت غروب زيرا كه مؤمن در فتنه‌ها كه به ديگران ميرسد در امان است و او متّصف به چهار صفت است شكر در وقت عطاء ، صبر در موقع بلاء ، عدل در وقت حكم ، صدق در وقت قول در ميان مردم مثل زنده در ميان مردگان باشد ( نُورٌ عَلى نُورٍ ) در ميان پنج نور گردش مىكند : كلامش نور ، علمش نور ، مدخلش نور ، مخرجش نور ، و در روز قيامت مرجعش با نور . ( ابى بن كعب ) 6 - مصباح قرآن است ، زجاجه دل مؤمن است ، مشكاة دهن و زبان او است ، درخت مبارك درخت وحى است ( يَكادُ زَيْتُها يُضِيءُ ) هر گاه كسى در آن تأمّل كند نزديك است حجّت قرآن بر او روشن گردد پيش از آنكه بر او خوانده شود ( نُورٌ عَلى نُورٍ ) يعنى در آن ادله عقلى است بالاى ادله سمعى و خداوند بنور قرآن هدايت مىكند هر كسى را كه بخواهد . 7 - مثال قواى درّاكه پنجگانه‌ايست كه به انسان عطاء شده براى اصلاح امر معاش و معاد او : اوّل - ( حس مشترك ) كه به آن محسوسات را درك مينمايد دوّم - قوّه خيال كه خزينه محسوسات است . سوّم - قوّه متخيله يا ذاكره . چهارم - قوّه عاقله كه مدرك مفاهيم و حقايق كليات است .