وضوح و ظهور مانند نور است . ( ابى مسلم ) 5 - نور در اينجا بمعنى طاعت و عبادت خدا است كه در قلب مؤمن ظهور نموده ، و طاعت را نور ناميده آنجا كه گويد
( يَسْعى نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ )
يعنى نور طاعت آنها و اين قول بروايت ديگر از ابن عباس است .
6 - مقصود از نور خدا قوّه ناطقه يا مطلق قواى درّاكه انسانى است يا روح جاودانى وى است كه بنور ماند كه به خود ظاهر و ظاهر كننده علوم و معارف است و نظر بشرافت عقل و روح است كه نسبت به خود ميدهد .
اختلاف مفسّرين در تشبيه نور راجع بموضوع علوم آنها است كه هر كسى بموجب همّتش و مقامش در هر رشتهاى از علوم كه در آن نبوغ داشته مثال نور خدا را حمل بر آن معنى مىكند مثل اينكه كسى كه موضوع علومش مراتب ايمان است نور را حمل بر ايمان مىكند . و كسى كه محطّ كلامش علوم قرآن است حمل بر قرآن مىكند . و نيز همين طور است آن كسى كه حمل بر توحيد و نبوّت و عدل نموده . و نيز آن كسى كه حمل بر نفس ناطقه و قواى درّاكه انسانى كرده . لكن چون نور مطلق است ممكن است بر يك معنى جامع حمل نمائيم و گوئيم آنچه در عالم ممكنات از كمالات وجودى و اخلاقى از آنهايى كه گفته شده يا نشده يافت گرديده شكّى نيست كه تماما از منبع فيض الهى و از درياى رحمت بىانتهاى سبحانى ترشّح نموده و بنور وجودش ظلمت عدم را از عوالم امكانى برداشته و همه از پرتو نور و وجود سرمدى او در صحراى وجود قدم زدند ، و شايد مقصود از نور خدا رحمت رحمانى و فيض منبسط صمدانى باشد كه به تمام ممكنات احاطه نموده و همه را از فيض وجود خود بهرهمند گردانيده .
كَمِشْكاةٍ فِيها مِصْباحٌ
مشكات آن فانوس و چراغدانى را گويند كه مانند قنديل بر ديوارى نصب نمايند و در آن چراغ گذارند . و مصباح بر وزن ( مفعال ) يعنى چراغ .
بعضى گفتهاند سراج و مصباح يك معنى دارد ، و بقول بعضى ديگر مصباح