نمايند كه بجاى نوشتن باشد و خود را بخرند بيك مبلغ معيّنى كه پس از اين قرار داد آزاد گردند و بروند بكسب و عمل يا طور ديگر مال الكتابه خود را به صاحب خود رد كنند .
در آيه امر ميفرمايد كه اگر شما آنان را شايسته و صالح ديديد و خواستند چنين كنند شما از آنها قبول كنيد و از مال خدا كه بشما كرامت نموده چيزى به آنان بدهيد كه براى آنها اداء مال الكتابه دشوار نگردد ، و در اخبار و احاديث چقدر ثواب و فضيلت رسيده براى آنهايى كه بنده آزاد كنند يا در مال الكتابه تخفيف دهند .
وَ لا تُكْرِهُوا فَتَياتِكُمْ عَلَى الْبِغاءِ إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّناً لِتَبْتَغُوا عَرَضَ الْحَياةِ الدُّنْيا
الخ آيه نهى فرموده كه كنيزان خود را براى اينكه مالى بدست آوريد وادار بزنا نكنيد اگر مراد آنان تحصّن و پاكى است .
( سؤال )
و اشكال به اينكه چون ( ان شرطيّه ) متضمن شرط است معنى آيه چنين مىشود : اگر كنيزان اراده تحصّن و عفت نداشته باشند و بر آنها چنين عملى ناگوار نيايد واداشتن آنان بر عمل ناشايسته مانعى نداشته باشد .
( پاسخ )
آيه مفهوم ندارد كه دلالت كند در چنين موقعى واداشتن آنها بر عملى كه خلاف عفت باشد جايز است بلكه آيه در مقام اينست كه شما كنيزان خود را بجبر بر چنين عمل وادار ننمائيد و از خود آيه اين معنى ظاهر است زيرا كه اكراه تصوّر نميشود مگر در موقع تحصّن و اگر وى مايل بنجابت و عفت نباشد ديگر اكراه معنى ندارد .
وَ مَنْ يُكْرِهْهُنَّ فَإِنَّ اللَّهَ مِنْ بَعْدِ إِكْراهِهِنَّ غَفُورٌ رَحِيمٌ
( من ) موصوله مبتداء ( يكره ) فعل و فاعل ( هنّ ) مفعول ( من ) مرجع ضمير ( يكرههنّ ) جمله
( مِنْ بَعْدِ إِكْراهِهِنَّ )
مضاف و مضاف اليه ، يعنى اربابانى كه كنيزان خود را باجبار بر عمل زنا وادار نمودهاند پس از توبه اگر معاودت بر اين