( توضيح آيات )
سُورَةٌ أَنْزَلْناها وَ فَرَضْناها وَ أَنْزَلْنا فِيها آياتٍ بَيِّناتٍ
( سورة ) خبر مبتداى محذوف ( هذا ) يعنى ( هذا سورة ) و موصوف ( بانزلناها ) اين سورهاى است كه آن را نازل گردانيديم ، ابن كثير و ابو عمرو ( فرّضناها ) بتشديد بر وزن فعّل از باب تفعيل كه براى مبالغه آورند خواندهاند و معنى چنين مىشود اين سوره را فرود آورديم و عمل به احكام آن را واجب گردانيديم و با آن آيات ظاهر هويدا فرود آورديم . و بقولى تشديد ( فرضناها ) براى تأييد احكام و بقاى آن است كه آيات اين سوره از وقت نزول تا قيامت در بين خلق ابراز فعاليت مىكند ، و باقى قرّاء ( فرضناها ) بتخفيف قرائت نمودهاند ، ( و انزلناها ) صفت سوره است ( و فرضناها ) احكام آن را واجب و فرض گردانيديم .
لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
( تذكرون ) را بعضى بتشديد ذال قرائت نمودهاند و بعضى بتخفيف اشاره به اينكه اين سوره را نازل گردانيديم و در آن براى مؤمنين حدود و قوانين واضح مقرر گردانيديم كه شايد آنان از خود سرى و هوا پرستى باز آيند و اعمال قبيح خود را متذكّر گردند و بحدود الهى مؤدّب شوند .
الزَّانِيَةُ وَ الزَّانِي
الى قوله تعالى
مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
در اين آيات حكم زنا و حدّ آن را بيان نموده و لام
( الزَّانِيَةُ وَ الزَّانِي )
الف و لام جنس است و عموميت دارد و خلافى در آن نيست كه زن زناكار و مرد زناكار بشهادت چهار مرد عادل كه رؤيت كرده باشند يا باقرار كردن هر كدام چهار مرتبه بايستى حاكم شرع بهر يك صد تازيانه بزند لكن آن طورى كه در كتب فقهيّه فقهاء گفتهاند اين حكم زنا غير محصنه است ، زن زناكارى كه در عقد مردى نباشد و نيز آزاد باشد يعنى كنيز نباشد و از روى رضايت بر اين عمل ركيك حاضر گردد پس از اثبات بايستى صد تازيانه بخورد ، امّا حكم زناى محصنه زن