اعتراض
پاسخ
اينان با نفس خود مجاهده مينمايند لكن مراعات شرط عمده آن را نميكنند يعنى مجاهده و رياضتشان براى اين نيست كه بمشاهده برسند چنانچه در آيه فرموده ( جاهَدُوا فِينا ) يعنى ( خالصا لنا ) و غالبا اينها مجاهده و كوشششان از روى هوى و دنيا و خلق و ريا و سمعه و شهرت و طلب رياست و علو در زمين و تكبر بر خلق انجام گرفته . و طريق مجاهده در راه خدا چنين است كه بايستى اول محرمات را ترك نمود پس از آن از مشتبهات احتراز كرد پس از آن از مكروهها پرهيز نمود پس فضولات ( يعنى رسوم و عادات كه زائد بر ضروريات معاش است ) ترك نمود پس از آن براى تزكيه نفس تعلقات طبيعى را از خود زائل گردانيد پس از آن قلب را در همه اوقات از آنچه او را مشغول ميگرداند تنقيه و پاك گردانيد پس از آن دل را از اوصاف ذميمه تخليه نمود پس از آن از كونين قطع التفات كند و قطع طمع نمايد از دارين ( دنيا و آخرت و پس از آنكه نفس خود را اين طور تخليه نمود روح وى تخليه مىشود ) ( وَ الَّذِينَ جاهَدُوا ) آنها كسانى ميباشند كه با نفس خود در قطع نمودن از اغيار بسبب انقطاع و انفصال از خلق و اغيار مجاهده نمودند ( لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا ) ( بالوصول و الاتصال ) فينا يعنى به حق تعالى ( تفسير روح البيان ) وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ قوله تعالى ( هُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ ) معيّت حق تعالى با مخلوقات معيّت قيوميّت است و از حيثية عليّت و خالقيّة نسبت او تعالى به تمام موجودات يكسان است و خصوصيت او نسبت بنيكوكاران از جهت خصوصيتى است كه در خود آنها است چنانچه گويند در زبور است كه ( انا المطلوب فاطلبنى تجدنى ) يعنى من مطلوبم پس مرا طلب كنيد