از جمله نامهاى قيامت يكى يوم فصل است كه ميقاتگاه تمام افراد بشر است يوم فصلش ناميده بمناسبت اينكه در آن روز بين حق و باطل جدا ميگردد و حق هر مظلومى را از ظالم ميگيرد و اهل حق و اهل باطل هر يك اعمالشان را معاينه و مشاهده مينمايند و هر كسى بجزاى اعمال خود خواهد رسيد .
و آن روزى است كه
( لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى )
« 1 » و هيچ دوستى دوست خود را بىنياز نميگرداند زيرا كه در آن روز كسى قدرت ندارد دوستان خود را يارى بنمايد مگر كسى را كه خدا به او ترحم نمايد و مشمول رحمت و لطف او گردد زيرا كه فقط عزت و شوكت و غلبه مخصوص بذات كبريايى الهى است و او بر مخلوقاتش رحيم و مهربان است هر كرا خواهد عذاب مىكند و هر كرا خواهد ميبخشد ، البته عفو و عذاب او هر دو از روى عدل و حكمت انجام ميگيرد جزافى نيست .
و لكن چون رحمتش سبقت بر غضبش دارد همگى اميدوار برحمت او ميباشيم و آدم گنهكار هر قدر گناه وى بزرگ باشد نبايد از رحمت او مأيوس باشد در سوره يوسف آيه 87 فرموده
( إِنَّهُ لا يَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكافِرُونَ )
« 2 » .
و نيز آدم نيكوكار بايستى هميشه خائف و ترسناك باشد و به عمل خود مغرور نگردد از كجا كه اعمالش بدرجه قبول رسيده باشد اين است كه از معصوم رسيده كه بايستى ( خوف و رجا در مؤمن مثل دو كفه ترازو مساوى باشد )
إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ طَعامُ الْأَثِيمِ كَالْمُهْلِ يَغْلِي فِي الْبُطُونِ كَغَلْيِ الْحَمِيمِ
اين چند آيه راجع به عذاب شخص گنهكار است كه مصداق كاملش كفارند و شايد مقصود از ( اثيم ) همان كفار باشند زيرا كه آيات بالا راجع بكفار بود و نيز سياق آيه مشعر بر اين است كه كسى كه بوحدانيت حق تعالى و بمعاد و نبوت خاتم انبياء و ائمه كرام عليهم السّلام ايمان آورده و لو آنكه گنهكار باشد بچنين عذابى
هامش
( 1 ) سوره النجم آيه 40 براى انسان چيزى نيست مگر آنچه را كه خودش بسعى و عمل تهيه نموده .
( 2 ) يعنى محققا از رحمت خدا مأيوس نميگردند مگر جماعت كافرين .