سؤال مقصود از متقين كيانند و جايگاه صدق يعنى چه و عنديّت متقين نزد مليك مقتدر بچه معنى است .
پاسخ سؤال اول در جاهاى ديگر گفته شده كه تقوى كه بمعنى خوددارى نمودن است مراتبى دارد ، مرتبه اول خوددارى نمودن از معاصى دوم خوددارى نمودن از ترك اوامر و عمل نمودن به آنچه به حكم عقل و شرع انسان موظف بر انجام آن گرديده با خلوص نيّت سوم خوددارى نمودن و نگاه داشتن دل از آنچه وى را از حق تعالى باز دارد و على الدّوام متذكر ياد او بودن و آنى از او غفلت نورزيدن .
پاسخ سؤال دوم جايگاه صدق مكان حقيقت و درستى است كه چنين اشخاص با تقوى در آن محل اقامت و تمكن خواهند داشت و جايگاه هميشهگى آنان است و چون در مكان راستى و درستى تحقق پيدا نمودهاند در اعمال ظاهرى نيز راستگو و راست كردار و راست رفتارند .
پاسخ سؤال سوم ( عنديت متقين ) متفرع بر همان دو فضيلت آنان است يكى تقوى به تمام معنى و ديگر صدق و راستى و درستى و عنديت نزد حق تعالى نتيجه تقوى و صدق و منبعث از آن است و عنديت مقام بسيار بلندى است كه اختصاص داده بمردمان با تقوى و آنان كسانى مىباشند كه به محل قرب جوار رحمت الهى رسيده و معلوم است مقصود از قرب كه از ( كلمه عنديت ) استفاده مىشود قرب مكانى نيست بلكه قربى است غير از قرب مكانى و زمانى بلكه بالاتر از قرب شرفى نيز بشمار ميرود و آن مقام مقربين از ملائكه و انبياء و شهداء و مؤمنين با تقوى خواهد بود و شايد اشاره باشد ( بفناء فى اللَّه و بقاء باللّه ) كه دائر بين عرفاء است كه انسان كامل وقتى بمقام قرب معنوى رسيد آن وقت اقتدار و مالكيت حق را معاينه مينمايد و خود را قطرهوار در درياى عظمت الهى ناچيز مىبيند بلكه اصلا خود را در ميان نمىبيند و مشاهده مىنمايد كه تمام آثار از حق و قائم به او ميباشند و البته
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحة 448
مساهمون: سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
ص٤٤٨