إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي ضَلالٍ وَ سُعُرٍ يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلى وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ
آيه در مقام بيان عذاب اشقياء و گناهكاران برآمده و شايد مقصود از مجرمين همان كفار باشند كه در آيه بالا آنان را تهديد به عذاب نموده ، يا مطلق متمردين و كسانى كه آيات خدا را تكذيب نموده يا مينمايند و ممكن است مقصود از مجرمين تمام گناهكاران باشند از مسلمانان و غير آنها لكن بقيد ( فى ضلال ) و نيز بقرينه آيه بالا حملش بر كفار اولى به نظر ميآيد ، زيرا كسى كه در طريق اسلام وارد گرديد بدرجهاى هدايت يافته و لو آنكه گنهكار باشد .
خلاصه در روز رستاخيز كفار را برو بجهنم مىكشانند و گفته مىشود به آنان بچشيد حرارت و سختى سقر را و سقر يك دركهاى است از جهنم .
إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ
اشاره به اينكه در ابتداء آفرينش بحكمت ازلى و قدرت سرمدى براى هر چيزى اندازه و حدّى مقرر گرديده و نظام عالم را روى همين پايه استوار گردانيده چنانچه مشاهده مينمائيم كه هر چيزى را شكل و اندازهاى هست كه در خور او تعيين گرديده و بطورى در حدّ اعتدال قرار گرفته كه اگر ذرهاى از حدّ خود تجاوز نمايد و كم و زياد گردد نظام وجودش مختل خواهد گرديد .
و همين طورى كه براى هر فردى از بشر يا فردى از حيوان يا نبات كميت و كيفيتى است مخصوص به خود از تعادل و توازن بين اجزاء و شكل و هيئت مخصوص كه به آن خصوصيات از ديگران امتياز يافته همين طور كليه نظام عام كبير نيز روى ميزان اعتدال و تعادل اجزاء قرار گرفته و هر موجودى را بجاى خود و در مرتبه خود موظف بعملى گردانيده و همگى اجزاء عالم دست بدست هم داده و ابراز فعاليت نموده و نظام عالم را تشكيل ميدهند و هيچيك از خدمت مرجوعه به خود سستى نمىنمايند .
فقط از بين موجودات انسان
( ظَلُوماً جَهُولًا )
ظلم به خود نمود و از انجام اوامر تشريعى سستى مينمايد ، اين است كه روى نظام عالم كه هر چيزى كه از حدّ